Türkiye Soyadları Türk soyadlarının kaynaklı sözlüğü

Soyadı dizini·Harf

D harfiyle başlayan soyadları

Sözlükteki 3.450 soyadından 186 tanesi D harfiyle başlıyor; payı %5,4. Ulusal ilk 30’da 2 tanesi var; en yaygını 3. sıradaki Demir (876.934 kişi, TÜİK ADNKS 2025). Öteki Doğan (12.).

Soyadı
186
bu dizinde
Ulusal ilk 30’da
21
ADNKS 2025
En yaygın
Demir
876.934 kişi

186 soyadı, Türk alfabesi sırasıyla

  1. Dabak tabak, deri işleyen
  2. Dağ çevresinden çok yüksek yer kütlesi
  3. Dağaşan dağı aşan
  4. Dağcı alpinist
  5. Dağdaş dağ arkadaşı; dağ taşı
  6. Dağdelen dağı delen, çok güçlü
  7. Dağdeviren dağı deviren, çok güçlü
  8. Dağlarca dağlar gibi
  9. Dağlaroğlu dağların oğlu
  10. Dağlı dağda yaşayan
  11. Dağtekin dağ gibi sağlam prens
  12. Dal ağaç dalı
  13. Dalgıç su altında çalışan
  14. Dalkılıç yalın kılıç, kılıcı çekik
  15. Dallı dalları olan
  16. Daltaban yalınayak
  17. Damar kanı taşıyan kanal; soy, yaradılış
  18. Damgacı damga vuran veya yapan
  19. Danacı dana yetiştiren, dana tüccarı
  20. Danış bilgi, bilim
  21. Danışman bilgin
  22. Danışmaz kimseye danışmayan
  23. Danişmend bilgin, âlim
  24. Danyal Daniel; “Tanrı benim yargıcımdır”
  25. Darcan hayat ağacı
  26. Daş taş
  27. Daşdemir taş gibi, demir gibi sağlam
  28. Daştan taştan yapılmış; sağlam (Taştan’ın ağız biçimi)
  29. Davran felek, dönen zaman; ya da “davran”
  30. Davutoğlu Davut'un oğlu
  31. Dayan dayan!, direnç göster
  32. Dayat diren, ısrar et
  33. Dayıoğlu dayının oğlu
  34. Dede büyükbaba, ata
  35. Dedeoğlu dedenin oğlu
  36. Defterli defteri olan, deftere bağlı
  37. Değer kıymet, değer
  38. Değerli kıymetli
  39. Değirmenci değirmen işleten, değirmenci
  40. Değirmencioğlu değirmencinin oğlu
  41. Deli coşkun, gözü pek; deli
  42. Delibalta gözü kara baltacı
  43. Delibaş gözü kara, atak
  44. Deligöz ateşli bakışlı, gözü kara
  45. Deliktaş delik taş
  46. Deliorman Tuna boyunda bir bölge; “gür orman”
  47. Demir sert, işlenen bir maden; sağlam, güçlü #3
  48. Demirağ demir ağ, demiryolu ağı
  49. Demiral kızıl demir, kızgın demir
  50. Demiralay demir alay, yenilmez birlik
  51. Demiralp demir yiğit
  52. Demiray demir gibi sağlam, ay gibi parlak
  53. Demirbağ demir bağ, sağlam bağlılık
  54. Demirbaş demirbaş eşya; yerinden ayrılmayan
  55. Demirbay demir gibi bey
  56. Demirbilek demir bilek, güçlü
  57. Demirboğa demir boğa, güçlü boğa
  58. Demircan demir gibi sağlam can
  59. Demirci demiri ateşte kızdırıp döven usta
  60. Demircioğlu demircinin oğlu
  61. Demirdağ demir dağ
  62. Demirel demir gibi sağlam yurt; demir el
  63. Demirer demir gibi sağlam yiğit
  64. Demirhan demir gibi güçlü han
  65. Demiriş demir işi
  66. Demirkan demir kanlı, güçlü soydan
  67. Demirkaya demir gibi kaya
  68. Demirkıran demiri kıran, çok güçlü
  69. Demirkol demir gibi güçlü kol
  70. Demirkubuz demir kopuz
  71. Demirli demir içeren
  72. Demiroğlu Demir adlı atanın oğlu
  73. Demirok demir ok
  74. Demirörs demir örs
  75. Demiröz özü demir, demir yürekli
  76. Demirsoy demir gibi sağlam soy
  77. Demirtaş demir gibi sert taş
  78. Deniz yeryüzünü kaplayan geniş tuzlu su
  79. Denizci gemici, denizci
  80. Denizer deniz yiğidi
  81. Denizeri denizci, gemici
  82. Denizli Denizli il ve şehri
  83. Denk eşit, denk, uygun
  84. Denktaş akran
  85. Denli ağırbaşlı, ölçülü
  86. Dere küçük akarsu
  87. Dereli deresi olan; Dereli’den
  88. Derelioğlu dereli + -oğlu
  89. Derici deri işleyen ya da satan
  90. Derin dibi uzak olan; engin, bilgili
  91. Derman çare, deva; güç, takat
  92. Dermancıoğlu dermancının oğlu
  93. Derviş alçakgönüllü kişi
  94. Dervişoğlu dervişin oğlu
  95. Deva çare, derman
  96. Deveci deve sahibi, kervancı
  97. Develi Develi’den
  98. Develioğlu Develi’nin oğlu
  99. Devrim köklü değişim, inkılap
  100. Dibek büyük taş havan
  101. Dicle Dicle (Tigris) ırmağı
  102. Dikeç bağ demiri, kazık
  103. Diken bitki ya da hayvan üstündeki sivri, batıcı uç
  104. Diker diken; fidan ya da dikiş diken
  105. Dikici ayakkabı dikişçisi; çiftçi
  106. Dikmen sivri tepe
  107. Dilâçar dil açan
  108. Dilaver yiğit, yürekli
  109. Dilber gönül çelen, güzel
  110. Dilek istek, arzu
  111. Diler dileyen, dilekte bulunan
  112. Dilipak dili temiz; temiz gönüllü
  113. Dilligil Dilli’nin hanesi; konuşkanlar
  114. Dilmen dili güçlü, söz ustası
  115. Dinç gücü yerinde
  116. Dinçel zinde
  117. Dinçer güçlü yiğit
  118. Dinçkök güçlü kök
  119. Dinçmen çok dinç, zinde
  120. Dinçsoy dinç soy
  121. Dindar dinine bağlı, inançlı
  122. Dinler dinleyen, kulak veren
  123. Dinleten sözünü dinleten
  124. Direk sütun
  125. Diren direnen, dayanan
  126. Dirican diri can, canlı
  127. Dirik diri, canlı
  128. Dirim yaşam, yaşama gücü
  129. Dirlik geçim, huzur, rahat yaşam
  130. Dizdar kale komutanı, kale bekçisi
  131. Dizdaroğlu kale muhafızının oğlu
  132. Doğan doğan kuşu; doğan, yükselen #12
  133. Doğanay doğan ay, yükselen ay
  134. Doğançay doğan çayı, şahin deresi
  135. Doğandemir doğan + demir
  136. Doğaner erkek doğan kuşu
  137. Doğanlar doğan kuşları
  138. Doğar doğar, yükselir
  139. Doğramacı ahşap kapı ve pencere ustası
  140. Doğru dürüst
  141. Doğruer dürüst er, doğru adam
  142. Doğrusöz doğru sözlü
  143. Doğruyol doğru yol
  144. Doğu güneşin doğduğu yön
  145. Doğulu doğudan gelen
  146. Dolgun dolu, dolgun; bol
  147. Doluca dolu + -ca; köy adı
  148. Dolunay ayın tam daire görünen evresi
  149. Doruk zirve, en yüksek nokta
  150. Dost arkadaş
  151. Döğer bir Oğuz boyu
  152. Dökmeci dökümcü, maden döken usta
  153. Döner dönen, döner
  154. Döngel muşmula; topaç
  155. Döngeloğlu döngel (muşmula) + -oğlu
  156. Dönmez sözünden dönmeyen, kararlı
  157. Duman yanan şeyden çıkan gaz; sis
  158. Dumanlı sisli, dumanlı
  159. Dumanoğlu Duman’ın oğlu
  160. Durak yaşar, kalıcı; durak
  161. Durakoğlu Durak’ın oğlu
  162. Dural değişmeyen, durağan
  163. Duran kalan, yaşayan, ayakta duran
  164. Durdu kaldı, yaşadı
  165. Durgun sakin, durgun
  166. Durmaz durmayan, yorulmaz
  167. Durmuş kalmış, yaşamış (dilek adı)
  168. Durmuşoğlu Durmuş’un oğlu
  169. Dursun kalsın, yaşasın (dilek adı)
  170. Dursunoğlu Dursun’un oğlu
  171. Duru berrak, katışıksız
  172. Durukan temiz kanlı
  173. Durul berraklaş; Tuğrul biçimi
  174. Durusu duru su, berrak su
  175. Duyan sezen
  176. Duyar duyarlı, ince duygulu
  177. Duygulu ince duygulu, içli
  178. Duymaz duymayan, işitmeyen
  179. Dülger yapı ustası, dülger
  180. Dülgeroğlu dülgerin oğlu
  181. Dündar artçı, ordunun arkasını koruyan
  182. Dürüst dürüst, doğru
  183. Düvenci düven süren, düven yapan
  184. Düz engebesiz; doğru
  185. Düzen sıra, uyum
  186. Düzgün düzenli, biçimli; dürüst

D harfi ve soyadları

Türkçedeki pek çok D’li sözcük Eski Türkçede t ile başlıyordu. Türkiye Türkçesinin de içinde bulunduğu Oğuz dilleri bu baştaki t’yi d’ye çevirdi: temir demir, tağ dağ, teŋiz deniz, toğan da doğan oldu. Demir, Doğan, Dağ ve Deniz soyadları ile demir üzerine kurulan Demirci, Demirel, Demirtaş gibi bileşikler bu değişimin ürünüdür. Eski t ise aynı ‘demir’ sözcüğünden gelen Timur adında yaşar.

Bu harfin soyadları, sayılarla

Anlamlar dağınık: 38 farklı kategori arasında en kalabalıkları “Erdem ve ahlak” (15), “Dağ, kaya ve taş” (12) ve “Görünüş, beden ve güç” (11). Kökenlerde Türkçe ağır basıyor (154 soyadı, %82,8); ötekiler şu dillerden gelen sözcüklere dayanıyor: Farsça (25), Arapça (6), Rumca (1). Ortalama uzunluk 6,8 harf; bu, sözlük ortalamasından uzun (6,3). En uzunu 14 harfle Değirmencioğlu, en kısaları 3 harfle Dağ, Dal ve Daş ve başkaları. Ünlü uyumunda ince ünlülü adlar önde (66), kalın ünlülüler 65; 55 ad ise iki türü karıştırıyor, bu da çoğunlukla bileşik ya da alıntı bir ad demek.

Harf sayısına göre

Kaynaklar

  1. 1Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)