Çeçen

§1Çeçen nasıl okunur?

Vurgu genellikle 2. hecededir; ölçünlü Türkçede soyadlarında vurgu bölgeye ve konuşmacıya göre değişebilir.

§2Çeçen soyadı ne anlama geliyor?

Çeçen biçiminde birbirinden bağımsız iki sözcük buluşur. Türkçede sözcük, Kuzey Kafkasya halklarından birinin adıdır; bu halk adı uluslararası kullanıma Rusça čečen- biçimiyle yayılmıştır, o da Kabardeyce bir biçime dayanır. Kazakçada şeşen, Kırgızcada çeçen biçimindeki öteki sözcük ise “güzel ve etkili konuşan, hatip” demektir ve Orta Moğolca čečen “bilge, akıllı” sözcüğünden alınmıştır. Soyadının hangi sözcüğe dayandığı belgelenmemiştir.¹

Kökeni tartışmalıdır. Öne sürülen görüşler:

1. Halk adı okuması: Çeçen, Kuzey Kafkasya halklarından birinin Türkçedeki adıdır; ad Rusça aracılığıyla Kabardeyce bir biçime dayanır (Vikisözlük).
2. Sözcük okuması: Kazakça şeşen, Kırgızca çeçen “hatip”; Orta Moğolca čečen “bilge” sözcüğünden alıntı (Vikisözlük).

§3Çeçen hangi parçalardan oluşuyor?

Çeçen Moğolca kökenlidir ve tek bir kökten oluşur: çeçen (Kuzey Kafkasya’da bir halkın adı; Kazakça ve Kırgızcada (Moğolcadan) “güzel konuşan, hatip”).

• Çeçen Diğer — Kuzey Kafkasya’da bir halkın adı; uluslararası kullanımda Rusça čečen- biçiminden, o da Kabardeyce bir biçimden gelir¹
• çeçen Moğolca — Kazakça şeşen, Kırgızca çeçen “hatip, güzel konuşan”; Orta Moğolca čečen “bilge, akıllı” sözcüğünden alıntı¹

§4Çeçen soyadı nasıl oluştu?

Çeçen, çeçen (“Kuzey Kafkasya’da bir halkın adı; Kazakça ve Kırgızcada (Moğolcadan) “güzel konuşan, hatip””) sözcüğünün olduğu gibi soyadı olarak alınmasıyla oluştu.

Ortak not · 1934Soyadları 21 Haziran 1934 tarihli 2525 sayılı Soyadı Kanunu’yla zorunlu oldu.⁶

§5Çeçen soyadını taşıyan tanınmış kişiler kimler?

1. Timo Çeçen futbolcu 1994–
2. Hasan Mümtaz Çeçen siyasetçi 1876–1941
3. Kâzım Çeçen akademisyen 1919–1997
4. Anıl Çeçen yazar 1948–
5. Ferhan Çeçen akademisyen 1961–
6. Ömer Çeçen botanikçi
7. İbrahim Çeçen mesen 1941–
8. Ayçiçek Ceçen araştırmacı

Wikidata’da Çeçen soyadını taşıyan kişilerin kayıtlarından; Vikipedi’deki dil sürümü sayısına göre sıralı.

§7Çeçen hakkında sık sorulanlar

S1

Çeçen soyadı ne anlama gelir?

Çeçen biçiminde birbirinden bağımsız iki sözcük buluşur. Türkçede sözcük, Kuzey Kafkasya halklarından birinin adıdır; bu halk adı uluslararası kullanıma Rusça čečen- biçimiyle yayılmıştır, o da Kabardeyce bir biçime dayanır. Kazakçada şeşen, Kırgızcada çeçen biçimindeki öteki sözcük ise “güzel ve etkili konuşan, hatip” demektir ve Orta Moğolca čečen “bilge, akıllı” sözcüğünden alınmıştır. Soyadının hangi sözcüğe dayandığı belgelenmemiştir.

S2

Çeçen soyadının kökeni nedir?

Çeçen soyadının kök sözcüğü Çeçen (başka bir dil): “Kuzey Kafkasya’da bir halkın adı; uluslararası kullanımda Rusça čečen- biçiminden, o da Kabardeyce bir biçimden gelir”. Çeçen için 3 ayrı köken görüşü var; hepsi bu sayfada.

S3

Çeçen nasıl okunur?

Çe·çen — 2 hece; IPA: /tʃeˈtʃen/.