Ülker, Batı dillerinde Pleiades denen yıldız kümesinin Türkçe adıdır ve Eski Türkçe kaynaklarda da geçer.

Yıldız soyadı ne kadar yaygındır?

TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Yıldız, 697.080 kişiyle Türkiye'nin en yaygın 5. soyadıdır.

Gökhan neden bu kategoride değil?

Gökhan bir gök cismini değil, eski Türkçe kişi adı kalıbını sürdürür; bu yüzden Türkçe ad öğeleri başlığındadır.

Kategori·Doğa ve manzara·226 soyadı

Gök, güneş, ay ve yıldız

Soyadlarını keşfedin →

Soyadı: 226; bu sözlükte
Ulusal ilk 30’da: 2⁴; ADNKS 2025
En yaygın: Yıldız
Kişi sayısı: 697.080⁴; Yıldız

Bu soyadları nasıl oluştu?

Ülker, Ülker yıldız kümesinin, yani Batı dillerinde Pleiades denen kümenin Türkçe adıdır. Sözcük Eski Türkçe kaynaklarda da geçer ve bugün hem soyadı hem kişi adıdır. Gök cisimleri soyadlarının en eskilerinden olan bu sözcük, kategorinin ne kadar eski bir söz varlığına dayandığını tek başına gösterir.

Temel sözcükler

Yıldız, gök, ay, gün ve tan Türkçenin en eski sözcükleri arasındadır. Yıldız soyadı bugün çok yaygındır: TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Yıldız 697.080 kişiyle ulusal 5. sıradadır. Güneş de aynı listede 227.203 kişiyle 29. sırada yer alır. Güneş sözcüğünün kökeni için sözlükler gün sözcüğüyle ilişki kurar; bağın ayrıntısı ise kaynaktan kaynağa değişir.

Tan, şafak sökerken gökte beliren ilk aydınlıktır. Gök hem “gökyüzü” hem de “mavi” anlamına gelir; bu ikinci anlam renk adlarında ele alınır. Ay ise hem gök cismi hem de takvim ayıdır. Şafak Arapça kökenlidir ve “gün doğmadan önceki aydınlık” anlamında bu başlığa girer.

Birleşikler

Gök cisimleri birbiriyle ya da renk öğeleriyle birleşir. Ayyıldız, ay ile yıldızın yan yana yazılmasıdır. Akyıldız “ak yıldız”, Aygün ise ay ile gün'ün birleşiminden oluşur. Bu birleşiklerde ünlü uyumu birleşik sınırında aranmaz: Ayyıldız'da kalın a'dan sonra yıldız'ın ı'sı gelir, Aygün'de kalın ile ince ünlüler yan yana durur.

Dikkat edilmesi gereken bir nokta: Ay- ve Gök- ile başlayan bazı adlar bir gök cismini değil, eski Türkçe kişi adı kalıplarını sürdürür. Ayhan, Gökhan ve Gökalp bu yüzden bu kategoriye değil, Türkçe ad öğeleri başlığına girer. Gökdemir ya da Göksu'da ise gök “mavi” anlamındadır ve kategori sondaki ada göre belirlenir.

1934 ve son tarih

Soyadı Nizamnamesi'nin 1934 metnindeki ilk madde, soyadı olmayanların Temmuz 1936'ya kadar bir soyadı seçip nüfus kütüklerine ve doğum kâğıtlarına yazdırmalarını istiyordu. Nizamname ayrıca soyadının ya yalnız ya da “(oğlu)” ile birlikte kullanılabileceğini söylüyordu. Yıldız ve Güneş gibi gök sözcükleri kayıtlarda genellikle ek almadan, yalın biçimde görülür.

Neden ilginç?

Gök cisimleri, Türkçe kişi adlarında yüzyıllardır kullanılan sözcüklerdir. Ay, Gün ve Yıldız, soyadı kanunundan çok önce kişi adlarında yer alıyordu. 1934'te bu sözcüklerin soyadına dönüşmesi, eski bir ad dağarcığının yeni bir işleve kavuşması olarak görülebilir. Yıldırım ise yıldız'a benzese de bir hava olayıdır ve hava başlığında yer alır.

Son olarak, gök sözcüklerinin kısa olması da işe yaramıştır. Ay ve Tan tek hecelidir; Yıldız ve Güneş iki hecelidir. Kısa bir soyadı, uzun bir kişi adının arkasına kolayca eklenir ve başka öğelerle birleşmeye de elverişlidir. Bu durum, kategorideki birleşiklerin neden bu kadar çeşitli olduğunu açıklamaya yardım edebilir.

Kaynaklar^1,2,3,4

Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?

Gök, güneş, ay ve yıldız grubunda önce TÜİK ADNKS 2025 kişi sayısı, ardından bu sözlükteki tanınmış kişi kayıtlarının sayısı esas alınarak seçilen üyeler: Yıldız, Güneş, Acun.

Soyadı	Kişi sayısı	Tanınmış kişi
Yıldız	697.080	8
Güneş	227.203	8
Acun	—	8
Akay	—	8
Akgün	—	8
Akyıldız	—	8
Altan	—	8
Altınay	—	8

Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?

1 listelenen üye
2–4 listelenen üye
5+ listelenen üye
0 listelenen üye

Gök, güneş, ay ve yıldız: 2025 il ilk 30 listelerindeki farklı üye sayısı.

Harita yalnızca yayımlanan ilk 30 listelerini kapsar; listede yer almamak o ilde hiç taşıyıcı olmadığı anlamına gelmez.^4,5

Bu kategorideki tüm soyadları

Sıra: TÜİK ADNKS 2025 ulusal ilk 30. Liste sözlüğe yeni soyadları eklendikçe büyür.⁴
#	Soyadı	Anlamı	Köken	Sıra	Harf
01	Yıldız	gece gökte parlayan gök cismi	Türkçe	5	6
02	Güneş	dünyaya ışık ve ısı veren yıldız	Türkçe	29	5
03	Acun	dünya, evren	Diğer	–	4
04	Akay	ak ay, parlak ay	Türkçe	–	4
05	Akgün	ak gün, mutlu gün	Türkçe	–	5
06	Akgündoğdu	aydınlık gün doğdu	Türkçe	–	10
07	Akınay	akın ayı, ilerleyen ay	Türkçe	–	6
08	Akyıldız	parlak, ak yıldız	Türkçe	–	8
09	Alanay	alana doğan ay	Türkçe	–	6
10	Algök	kızıl gök	Türkçe	–	5
11	Altan	altın; kızıl şafak	Moğolca	–	5
12	Altınay	altın ay	Türkçe	–	7
13	Altunay	altın ay	Türkçe	–	7
14	Anjum	yıldızlar	Arapça	–	5
15	Arcagök	temiz, berrak gök	Türkçe	–	7
16	Atagün	ata günü, atanın güneşi	Türkçe	–	6
17	Atay	ataların ayı	Türkçe	–	4
18	Ay	Dünya’nın uydusu; yılın on iki bölümünden biri	Türkçe	–	2
19	Ayata	ay dede	Türkçe	–	5
20	Ayaydın	ay gibi aydınlık	Türkçe	–	7
21	Aybar	heybet; ay gibi parlak	Türkçe	–	5
22	Aybay	ay gibi parlak, varlıklı bey	Türkçe	–	5
23	Aybek	ay gibi bey	Türkçe	–	5
24	Aycan	sevgili ay	Farsça	–	5
25	Ayçiçek	ay gibi çiçek; ayçiçeği	Türkçe	–	7
26	Ayda	ay’dan türemiş ad; ay ışığı	Türkçe	–	4
27	Aydan	aydan gelen, ay gibi	Türkçe	–	5
28	Aydar	erkek adı; ay öğeli ya da Haydar biçimi	Türkçe	–	5
29	Aydaş	aynı ayı paylaşan	Türkçe	–	5
30	Aydemir	ay gibi parlak, demir gibi güçlü	Türkçe	–	7
31	Aydeniz	ay ve deniz	Türkçe	–	7
32	Aydilek	ay + dilek	Türkçe	–	7
33	Aydingün	aydınlık gün	Türkçe	–	8
34	Aydoğan	Ay gibi doğan	Türkçe	–	7
35	Aydoğdu	ay doğdu; ay gibi doğan	Türkçe	–	7
36	Aydoğmuş	ay gibi doğmuş	Türkçe	–	8
37	Aydos	ay dost; dağ ve tepe adı	Farsça	–	5
38	Ayengin	ay gibi engin	Türkçe	–	7
39	Ayerdem	ay gibi erdem	Türkçe	–	7
40	Aygören	ayı gören	Türkçe	–	7
41	Aygül	ay gülü	Farsça	–	5
42	Aygüler	ay gibi gülen	Türkçe	–	7
43	Aygün	ay gibi parlak gün	Türkçe	–	5
44	Aygündüz	ay ve gündüz	Türkçe	–	8
45	Aygüneş	ay ve güneş	Türkçe	–	7
46	Ayhan	ay gibi parlak han	Türkçe	–	5
47	Aykal	ay gibi kal	Türkçe	–	5
48	Aykan	kanı ay gibi temiz, soylu	Türkçe	–	5
49	Aykanat	ay gibi parlak kanat	Türkçe	–	7
50	Aykoç	ay + koç	Türkçe	–	5
51	Aykurt	ay ve kurt; ay ışığında kurt	Türkçe	–	6
52	Ayla	ay ağılı, hale	Türkçe	–	4
53	Ayman	uğurlu; ya da ay gibi güzel	Arapça	–	5
54	Ayoğlu	Ay’ın oğlu; ay	Türkçe	–	6
55	Aypar	ay parçası; ay ışığı	Farsça	–	5
56	Aysal	ay ile ilgili, ay gibi	Türkçe	–	5
57	Aysan	ay gibi güzel	Türkçe	–	5
58	Aysu	ay suyu	Türkçe	–	4
59	Aytaç	ay gibi taçlı	Farsça	–	5
60	Aytan	ay ve şafak	Türkçe	–	5
61	Aytaş	ay taşı	Türkçe	–	5
62	Aytek	ay gibi eşsiz	Türkçe	–	5
63	Aytekin	ay prensi	Türkçe	–	7
64	Aytemir	ay ve demir	Türkçe	–	7
65	Aytemiz	ay gibi temiz	Arapça	–	7
66	Aytemur	ay demir (Aydemir’in eski biçimi)	Türkçe	–	7
67	Ayten	ay tenli	Farsça	–	5
68	Aytimur	ay demir	Türkçe	–	7
69	Aytolan	dolan ay, dolunay	Türkçe	–	7
70	Aytuğ	ay sancağı	Türkçe	–	5
71	Aytun	aylı gece	Türkçe	–	5
72	Aytürk	ay gibi Türk	Türkçe	–	6
73	Ayverdi	Ay’ın verdiği	Türkçe	–	7
74	Ayyıldız	ay ve yıldız; bayraktaki simge	Türkçe	–	8
75	Batanay	batan ay	Türkçe	–	7
76	Batıgün	batıdaki güneş	Türkçe	–	7

Sık sorulanlar

Ülker ne demektir?: Ülker, Batı dillerinde Pleiades denen yıldız kümesinin Türkçe adıdır ve Eski Türkçe kaynaklarda da geçer.
Yıldız soyadı ne kadar yaygındır?: TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Yıldız, 697.080 kişiyle Türkiye'nin en yaygın 5. soyadıdır.
Gökhan neden bu kategoride değil?: Gökhan bir gök cismini değil, eski Türkçe kişi adı kalıbını sürdürür; bu yüzden Türkçe ad öğeleri başlığındadır.

Kaynaklar

1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
3T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Nizamnamesi (Bakanlar Kurulu Kararı 2/1759)
4Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)
5Natural Earth, Natural Earth: Admin-1 boundaries

Gök, güneş, ay ve yıldız

§1Bu soyadları nasıl oluştu?