Çiftçi soyadındaki “çift” ne demektir?

Çift, Farsça juft “eş, çift” sözcüğünden gelir. Türkçede bir çift öküzün sürdüğü toprak ve saban sürme anlamlarını kazanmıştır. Çiftçi, toprağı işleyen kişidir.

Çoban sözcüğü Türkçe midir?

Hayır, Farsça šubān sözcüğünden gelir. Çobanoğlu “çobanın oğlu” anlamındadır.

Çiftçi soyadı hangi illerde öne çıkar?

TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Çiftçi, Şanlıurfa'da 2. sıradadır (34.705 kişi) ve Hakkari'de 3. sıradadır (4.033 kişi). Bu rakamlar soyadını taşıyanlar hakkında başka bir şey söylemez.

Kategori·Meslek soyadları·166 soyadı

Tarım, hayvancılık ve avcılık

Soyadlarını keşfedin →

Soyadı: 166; bu sözlükte
Ulusal ilk 30’da: 0; ADNKS 2025

Bu soyadları nasıl oluştu?

TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Çiftçi, Şanlıurfa'nın en yaygın 2. soyadıdır ve bu ilde 34.705 kişi tarafından taşınır. Aynı yıl Çiftçi, Hakkari'de 3. sıradadır (4.033 kişi). Rakamlar bir sözcüğün soyadı olarak ne kadar yayıldığını gösterir. Neden bu illerde öne çıktığını açıklamaz; biz de açıklamaya kalkmıyoruz.

Çift, saban ve toprak

Çiftçi sözcüğünün kökü çift'tir. Çift Farsça juft “eş, çift” sözcüğünden gelir. Türkçede “bir çift öküzün sürebildiği toprak” ve “saban sürme” anlamlarını da kazanmıştır; çift sürmek deyimi buradan gelir. Sonuna -çi eklenince toprağı işleyen kişi, yani çiftçi olur. Ek burada -çi biçimindedir, çünkü çift sert bir ünsüzle biter.

Ekinci de toprağa bağlıdır. Ekin, Türkçe ek- “tohum ekmek” fiilinden türemiştir; ekinci ekin eken, tarlada çalışan kişidir. TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Ekinci, Batman'da 7. sıradadır (6.766 kişi). Bağcı üzüm bağı işler; bağ Farsça bāġ “bahçe, bağ” sözcüğünden gelir. Bahçıvan ise doğrudan Farsça bāġčebān sözcüğünden alınmıştır. Değirmenci değirmen işletir; değirmen Türkçedir ve “döndürmek” anlamındaki eski bir fiile bağlanır.

Sürü ve av

Çoban koyun ve keçi güden kişidir; sözcük Farsça šubān kökenlidir. TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Çoban, Muğla'da 17. sıradadır (4.272 kişi). Koyuncu koyun yetiştiren ya da koyun ticareti yapan kişidir; hem koyun hem ek Türkçedir. Arıcı arı besleyip bal üretir. Avcı avlanan kişidir. Av Türkçe bir sözcüktür ve TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Avcı, Muğla'da 15. sıradadır (4.362 kişi). Balıkçı ve doğan yetiştiren Doğancı da aynı aileye girer.

Bazı soyadları mesleği değil ürünü anlatır. Buğday bu kategoride yer alır, çünkü tahıl ve hasat sözcükleri de tarım dünyasına aittir.

1934'te tarlanın adı

Soyadı Kanunu her Türk'e soyadı zorunluluğu getirdi ve 7. maddesiyle bildirim için iki yıllık süre tanıdı. Nizamname'nin 1934 metnine göre son gün 2 Temmuz 1936'ydı; soyadı seçmeyenlere vali ya da kaymakam ad seçti. Köylerde insanlar çoğu zaman işleriyle anılıyordu: çoban, değirmenci, bağcı. Bu lakaplar kolayca kayda geçebildi, çünkü kanunun 3. maddesindeki yasaklar rütbe, memuriyet ve aşiret adlarıyla ilgiliydi, çiftçilik ya da çobanlıkla değil. -oğlu da sık kullanıldı: Çobanoğlu “çobanın oğlu”, Değirmencioğlu “değirmencinin oğlu” demektir.

İki dil, bir tarla

Bu grup, Türkçe ile Farsçanın tarlada nasıl buluştuğunu gösterir. Toprak ve sürü sözcüklerinin bir kısmı Türkçedir (ekin, koyun, av, arı), bir kısmı Farsçadan gelmiştir (çift, bağ, çoban, bahçıvan). Hepsi Türkçenin meslek ekiyle aynı kalıba girer. Bir tarım soyadı yalnızca sözcüğün hikâyesini anlatır; o adı taşıyan ailenin bugün ne iş yaptığını göstermez.

Kaynaklar^1,2,3,4,5

Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?

Tarım, hayvancılık ve avcılık grubunda önce TÜİK ADNKS 2025 kişi sayısı, ardından bu sözlükteki tanınmış kişi kayıtlarının sayısı esas alınarak seçilen üyeler: Arıcı, Avcı, Bağ.

Soyadı	Kişi sayısı	Tanınmış kişi
Arıcı	—	8
Avcı	—	8
Bağ	—	8
Bağcı	—	8
Balcı	—	8
Biçer	—	8
Bostan	—	8
Bostancı	—	8

Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?

1 listelenen üye
2–4 listelenen üye
5+ listelenen üye
0 listelenen üye

Tarım, hayvancılık ve avcılık: 2025 il ilk 30 listelerindeki farklı üye sayısı.

Harita yalnızca yayımlanan ilk 30 listelerini kapsar; listede yer almamak o ilde hiç taşıyıcı olmadığı anlamına gelmez.^5,6

Bu kategorideki tüm soyadları

Liste sözlüğe yeni soyadları eklendikçe büyür.
#	Soyadı	Anlamı	Köken	Harf
01	Afyoncu	afyon yetiştiren ya da satan	Arapça	7
02	Ahlatçı	yaban armudu toplayan, satan	Rumca	7
03	Akbuğday	ak buğday, beyaz buğday	Türkçe	8
04	Akdarı	ak darı, darı	Türkçe	6
05	Aksüt	ak süt	Türkçe	5
06	Altınbaş	bir kavun türü; altın baş	Türkçe	8
07	Altınbaşak	altın başak	Türkçe	10
08	Altunbaşak	altın başak	Türkçe	10
09	Arıbal	arı balı, saf bal	Türkçe	6
10	Arıcı	arı yetiştiren, arıcı	Türkçe	5
11	Arıcıoğlu	arıcının oğlu	Türkçe	9
12	Ark	sulama oluğu, arık	Türkçe	3
13	Armutçu	armut yetiştiren ya da satan	Farsça	7
14	Arpacı	arpa tüccarı	Türkçe	6
15	Arpacıoğlu	arpacının oğlu	Türkçe	10
16	Asma	üzüm bitkisi	Türkçe	4
17	Aşar	ürün vergisi, öşür; aşan	Arapça	4
18	Aşıcı	ağaç aşılayan kişi	Türkçe	5
19	Avcı	avlanan, avı geçim yolu edinen kişi	Türkçe	4
20	Avcıbay	avcı bey	Türkçe	7
21	Avcılar	avcılar	Türkçe	7
22	Avcıoğlu	avcının oğlu	Türkçe	8
23	Avcu	avlanan kişi (avcı’nın ağız söyleyişi)	Türkçe	4
24	Avkıran	avı kıran, usta avcı	Türkçe	7
25	Avsever	avı seven	Türkçe	7
26	Ayvacı	ayva yetiştiren ya da satan	Farsça	6
27	Babaç	kümesin en iri erkeği; iri adam	Türkçe	5
28	Bağ	üzüm bağı; ya da bağ, ilişki	Farsça	3
29	Bağcı	bağ işleten, üzüm yetiştiren	Farsça	5
30	Bağçıvan	bahçıvan	Farsça	8
31	Bağlar	üzüm bağları	Farsça	6
32	Bahçeci	bahçıvan	Farsça	7
33	Bahçecioğlu	bahçecinin oğlu	Farsça	11
34	Bahçıvan	bahçıvan	Farsça	8
35	Bakla	bakla; zincir halkası	Arapça	5
36	Balcı	bal satan, arıcı	Türkçe	5
37	Balıkçı	balık tutan, balık satan	Türkçe	7
38	Başak	ekin başı, tahıl başağı	Türkçe	5
39	Baytar	veteriner, hayvan hekimi	Arapça	6
40	Besler	geçindirir	Türkçe	6
41	Biçen	biçen, ekin biçen	Türkçe	5
42	Biçer	ekin biçen, orakçı	Türkçe	5
43	Bostan	sebze bahçesi, bostan	Farsça	6
44	Bostancı	bahçıvan; saray muhafızı	Farsça	8
45	Bostancıoğlu	bostancının oğlu	Farsça	12
46	Bostanlık	bostanlık yer, sebze bahçeleri	Farsça	9
47	Bostanoğlu	bostan sahibinin oğlu	Farsça	10
48	Buğdaycı	buğday tüccarı	Türkçe	8
49	Burçak	burçak bitkisi	Türkçe	6
50	Celep	hayvan tüccarı, celep	Arapça	5
51	Cıngıllıoğlu	Cıngıllı'nın oğlu		12
52	Çapa	kazı aracı	Türkçe	4
53	Çavdar	çavdar (tahıl)	Farsça	6
54	Çifçi	çiftçi	Farsça	5
55	Çift	çift; tarla sürme	Farsça	4
56	Çiftçi	toprağı sürüp ekerek geçinen kişi	Türkçe	6
57	Çiftçioğlu	çiftçinin oğlu	Farsça	10
58	Çoban	koyun ve keçi sürüsü otlatan kişi	Farsça	5
59	Çobanlı	çobanı olan; Çobanlı’dan	Farsça	7
60	Çobanoğlu	çobanın oğlu	Farsça	9
61	Dağcı	alpinist	Türkçe	5
62	Dalyan	balık avlama yeri	Rumca	6
63	Danacı	dana yetiştiren, dana tüccarı	Türkçe	6
64	Davarcı	koyun-keçi çobanı ya da tüccarı	Türkçe	7
65	Değirmencioğlu	değirmencinin oğlu	Türkçe	14
66	Devecioğlu	devecinin oğlu	Türkçe	10
67	Diker	diken; fidan ya da dikiş diken	Türkçe	5
68	Dikici	ayakkabı dikişçisi; çiftçi	Türkçe	6
69	Döğen	harman kızağı, düven	Rumca	5
70	Döğenci	döven yapan ya da süren kişi	Rumca	7
71	Düvenci	düven süren, düven yapan	Rumca	7
72	Eken	tohum eken, ekinci	Türkçe	4
73	Eker	eken, tohum saçan	Türkçe	4
74	Ekici	ekin eken, ekici	Türkçe	5
75	Ekim	tohum ekme; Ekim ayı	Türkçe	4
76	Ekin	tarladaki ürün, ekin	Türkçe	4
77	Ekinci	ekin eken, çiftçi	Türkçe	6
78	Ekincier	çiftçi er	Türkçe	8
79	Elmacı	elma yetiştiren ya da satan	Türkçe	6
80	Ergüder	amacını güden yiğit	Türkçe	7
81	Erikçi	erik yetiştiren ya da satan	Türkçe	6
82	Erkoyuncu	yiğit koyuncu	Türkçe	9
83	Evin	aşk; tanenin özü	Kürtçe	4

Sık sorulanlar

Çiftçi soyadındaki “çift” ne demektir?: Çift, Farsça juft “eş, çift” sözcüğünden gelir. Türkçede bir çift öküzün sürdüğü toprak ve saban sürme anlamlarını kazanmıştır. Çiftçi, toprağı işleyen kişidir.
Çoban sözcüğü Türkçe midir?: Hayır, Farsça šubān sözcüğünden gelir. Çobanoğlu “çobanın oğlu” anlamındadır.
Çiftçi soyadı hangi illerde öne çıkar?: TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Çiftçi, Şanlıurfa'da 2. sıradadır (34.705 kişi) ve Hakkari'de 3. sıradadır (4.033 kişi). Bu rakamlar soyadını taşıyanlar hakkında başka bir şey söylemez.

Kaynaklar

1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
3T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Kanunu (Kanun No. 2525)
4T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Nizamnamesi (Bakanlar Kurulu Kararı 2/1759)
5Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)
6Natural Earth, Natural Earth: Admin-1 boundaries

Tarım, hayvancılık ve avcılık

§1Bu soyadları nasıl oluştu?