Meslek soyadlarındaki -cı/-ci eki neden farklı biçimlerde görünür?

Ek ünlü uyumuna göre -cı, -ci, -cu, -cü biçimlerini alır. Sert ünsüzden sonra c sesi ç olur: Çiftçi, Topçu. Toplam sekiz biçim vardır, ama hepsi aynı ektir.

1934 Soyadı Kanunu meslek adlarını yasakladı mı?

Hayır. Kanun No. 2525'in 3. maddesi rütbe ve memuriyet adlarını yasakladı. Zanaat ve ticaret adları bu yasağın dışında kaldı, bu yüzden Demirci ya da Terzi gibi lakaplar soyadı olabildi.

Meslek soyadı ailenin mesleğini mi gösterir?

Hayır. Soyadı yalnızca hangi sözcükten geldiğini gösterir. Bugün o adı taşıyanların işi hakkında bir şey söylemez.

Kategori grubu·597 soyadı

Meslek soyadları

Soyadlarını keşfedin →

Soyadı: 597; bu sözlükte
Ulusal ilk 30’da: 0; ADNKS 2025

Bu soyadları nasıl oluştu?

Sekiz biçimli bir ek

Türkçede meslek adı kurmanın en kısa yolu bir sözcüğün sonuna -cı eklemektir. Ek, ünlü uyumuna göre dört biçime girer: -cı, -ci, -cu, -cü. Sert ünsüzle biten sözcüklerde c sesi ç olur ve dört biçim daha çıkar: -çı, -çi, -çu, -çü. Böylece demir demirci, kalay kalaycı, top topçu, süt sütçü olur. Ek Eski Türkçeden beri kullanılır ve hâlâ canlıdır; yeni iş adları bugün de onunla türetilir.

Meslek soyadlarının çoğu bu ekle kurulmuştur. Bir kısmı ise eki hiç taşımaz: terzi, çoban, kasap, berber, hekim gibi sözcükler meslek adı olarak Farsçadan ya da Arapçadan hazır gelmiştir. Üçüncü bir grup -oğlu alır: Demircioğlu “demircinin oğlu”, Terzioğlu “terzinin oğlu” demektir.

Yedi alt kategori

Bu bölüm meslekleri yedi başlıkta toplar. Zanaatlar maden, ağaç, taş ve deri işleyenleri kapsar: Demirci, Bakırcı, Nalbant. Dokuma ve giyim kumaş, keçe ve boyayla çalışanlardır: Terzi, Keçeci, Boyacı. Tarım ve hayvancılık toprağı, sürüyü ve avı anlatır: Çiftçi, Çoban, Avcı. Yiyecek ve ticaret çarşının adlarını taşır: Kasap, Helvacı, Bakkal. Hizmet ve yol hancıdan deveciye, kayıkçıdan kaptana uzanır. Kalem ve ilim Yazıcı, Kâtip ve Hekim gibi okuryazar meslekleri toplar. Ozanlar ve çalgı ise şairi, aşığı ve davulcuyu bir araya getirir.

1934 ve meslek adları

Soyadı Kanunu (Kanun No. 2525) her Türk'e soyadı taşıma zorunluluğu getirdi. Kanunun 3. maddesi rütbe ve memuriyet adlarını yasakladı, ama zanaat ve ticaret adlarına dokunmadı. Köyde herkesin bildiği “demirci” ya da “değirmenci” lakabı bu yüzden çoğu zaman doğrudan soyadına dönüşebildi. Soyadı Nizamnamesi'nin 6. maddesi soyadının tek başına ya da “(oğlu)” ile kullanılabileceğini söyler. Demirci ile Demircioğlu'nun yan yana yaşaması bu iki seçeneği yansıtır.

Meslek soyadları bir dönemin iş dünyasını da saklar. Hallaç, abacı, nalbant ya da kervancı bugün az duyulan işlerdir; soyadlarında ise yaşamaya devam ederler. Usta sözcüğü de bu alana yakındır: TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Usta, Giresun'da 14. sıradadır (2.768 kişi).

Bir noktayı baştan söyleyelim. Meslek soyadı, adın hangi sözcükten geldiğini gösterir. Bugün o adı taşıyan ailenin ne iş yaptığını anlatmaz.

Kaynaklar^1,2,3,4,5

Bu grupta hangi kategoriler var?

Zanaatlar: maden, ağaç, taş ve deri175 soyadı
Demirci, bakırcı, kalaycı, nalbant, kuyumcu, dülger, marangoz, taşçı, çömlekçi, sarraç ve tabak gibi malzeme işleyen ustaların meslek adlarından gelen soyadları. Çoğu -cı/-ci ekiyle kurulur ve baş öğe işlenen malzemeyi gösterir. Kumaş ve giyim zanaatları ayrı başlıktadır.
Dokuma ve giyim zanaatları87 soyadı
Terzi, dokumacı, boyacı, keçeci, halıcı, yorgancı, hallaç, abacı ve kavukçu gibi kumaş, keçe, boya ve giyim işleriyle ilgili meslek adlarından gelen soyadları. Terzi bu grubun en yaygın soyadıdır.
Tarım, hayvancılık ve avcılık166 soyadı
Çiftçi, çoban, bağcı, bahçıvan, arıcı, ekinci, harmancı, değirmenci, avcı, balıkçı ve doğancı gibi toprak, hayvan ve av işleriyle ilgili meslek adlarından gelen soyadları. Buğday ve ekin gibi ürün sözcükleri de bu gruba alınır.
Yiyecek, çarşı ve ticaret180 soyadı
Kasap, aşçı, fırıncı, ekmekçi, helvacı, kahveci, şekerci, bakkal, attar, tüccar ve pazarcı gibi yiyecek hazırlayan ya da satan ve çarşıda ticaret yapan meslek adlarından gelen soyadları. Pek çoğu -cı/-ci ekini taşır.
Hizmet, yol ve deniz işleri107 soyadı
Berber, hamamcı, bekçi, hancı, arabacı, deveci, katırcı, kervancı, kayıkçı, gemici ve kaptan gibi hizmet, taşımacılık ve denizcilik işlerinden gelen soyadları. Kervan ve deniz ticaretinin yaygın olduğu dönemlerin meslek dünyasını yansıtırlar.
Kalem, ilim ve hekimlik68 soyadı
Yazıcı, kâtip, hekim, cerrah, dilmaç, mimar, müneccim ve kitapçı gibi yazı, bilgi, tercüme, mimarlık ve hekimlik işleriyle ilgili meslek adlarından gelen soyadları. Yazıcı ve Hekimoğlu bu grubun bilinen örnekleridir.
Ozanlar, şiir ve çalgı54 soyadı
Ozan, şair, aşık, neyzen, davulcu, zurnacı, kemancı ve sazcı gibi şiir, halk ozanlığı ve çalgı ile ilgili sözcüklerden gelen soyadları. Halk edebiyatının 'aşık' ve 'ozan' gelenekleri bu adlarda iz bırakmıştır.

Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?

Meslek soyadları grubunda önce TÜİK ADNKS 2025 kişi sayısı, ardından bu sözlükteki tanınmış kişi kayıtlarının sayısı esas alınarak seçilen üyeler: Abacı, Alıcı, Alver.

Soyadı	Kişi sayısı	Tanınmış kişi
Abacı	—	8
Alıcı	—	8
Alver	—	8
Arabacı	—	8
Arıcı	—	8
Aşçı	—	8
Aşık	—	8
Avcı	—	8

Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?

1 listelenen üye
2–4 listelenen üye
5+ listelenen üye
0 listelenen üye

Meslek soyadları: 2025 il ilk 30 listelerindeki farklı üye sayısı.

Harita yalnızca yayımlanan ilk 30 listelerini kapsar; listede yer almamak o ilde hiç taşıyıcı olmadığı anlamına gelmez.^5,6

Bu gruptaki tüm soyadları

Liste sözlüğe yeni soyadları eklendikçe büyür.
#	Soyadı	Anlamı	Köken	Harf
01	Aba	kaba yün kumaş, aba	Arapça	3
02	Abacı	aba dokuyan ya da satan	Arapça	5
03	Abacıoğlu	abacının oğlu	Arapça	9
04	Abaoğlu	aba + -oğlu	Arapça	7
05	Afyoncu	afyon yetiştiren ya da satan	Arapça	7
06	Ahlatçı	yaban armudu toplayan, satan	Rumca	7
07	Akbuğday	ak buğday, beyaz buğday	Türkçe	8
08	Akdarı	ak darı, darı	Türkçe	6
09	Akdülger	ak + dülger (marangoz)	Farsça	8
10	Akses	ak ses, berrak ses	Türkçe	5
11	Aksüt	ak süt	Türkçe	5
12	Aktar	baharatçı, şifalı ot satıcısı	Arapça	5
13	Akyün	ak yün	Türkçe	5
14	Alabora	devrilme	Fransızca	7
15	Alıcı	alan, müşteri; yırtıcı kuş	Türkçe	5
16	Altınbaş	bir kavun türü; altın baş	Türkçe	8
17	Altunbaşak	altın başak	Türkçe	10
18	Alver	alışveriş, ticaret	Türkçe	5
19	Anbarcı	ambarcı, ambar bekçisi	Farsça	7
20	Andıç	muhtıra, hatırlatma notu	Türkçe	5
21	Arabacı	araba süren, arabacı	Türkçe	7
22	Arabacıoğlu	arabacının oğlu		11
23	Aracı	arabulucu, komisyoncu	Türkçe	5
24	Arayıcı	arayan, arama görevlisi	Türkçe	7
25	Arıbal	arı balı, saf bal	Türkçe	6
26	Arıcı	arı yetiştiren, arıcı	Türkçe	5
27	Arıcıoğlu	arıcının oğlu	Türkçe	9
28	Armutçu	armut yetiştiren ya da satan	Farsça	7
29	Arpacı	arpa tüccarı	Türkçe	6
30	Arpacıoğlu	arpacının oğlu	Türkçe	10
31	Astarcıoğlu	astarcının oğlu	Farsça	11
32	Aşar	ürün vergisi, öşür; aşan	Arapça	4
33	Aşçı	yemek pişiren	Türkçe	4
34	Aşçıgil	aşçının ailesi	Türkçe	7
35	Aşıcı	ağaç aşılayan kişi	Türkçe	5
36	Aşık	saz şairi, ozan; seven	Arapça	4
37	Atasağun	hekim, şaman (ata sagun)	Türkçe	8
38	Atçeken	at çeken, atı yedekte götüren	Türkçe	7
39	Ateşçi	ateşçi, ocakçı	Farsça	6
40	Attar	güzel koku ve baharat satıcısı	Arapça	5
41	Avcı	avlanan, avı geçim yolu edinen kişi	Türkçe	4
42	Avcıbay	avcı bey	Türkçe	7
43	Avcılar	avcılar	Türkçe	7
44	Avcıoğlu	avcının oğlu	Türkçe	8
45	Avcu	avlanan kişi (avcı’nın ağız söyleyişi)	Türkçe	4
46	Avkıran	avı kıran, usta avcı	Türkçe	7
47	Avsever	avı seven	Türkçe	7
48	Aynacı	ayna yapan veya satan	Farsça	6
49	Ayrancı	ayran yapan veya satan	Türkçe	7
50	Aytar	haber veren, haberci	Türkçe	5
51	Ayvacı	ayva yetiştiren ya da satan	Farsça	6
52	Ayvaz	konak uşağı; halk dilinde koca	Arapça	5
53	Ayvazoğlu	Ayvaz’ın oğlu; konak uşağının oğlu	Arapça	9
54	Bademci	badem satan	Farsça	7
55	Bağ	üzüm bağı; ya da bağ, ilişki	Farsça	3
56	Bağcı	bağ işleten, üzüm yetiştiren	Farsça	5
57	Bağçıvan	bahçıvan	Farsça	8
58	Bağlar	üzüm bağları	Farsça	6
59	Bahalı	değerli, pahalı	Farsça	6
60	Bahçeci	bahçıvan	Farsça	7
61	Bahçecioğlu	bahçecinin oğlu	Farsça	11
62	Bahçıvan	bahçıvan	Farsça	8
63	Bakırcı	bakır ustası	Türkçe	7
64	Bakırcıoğlu	bakırcının oğlu	Türkçe	11
65	Bakkal	mahalle bakkalı	Arapça	6
66	Bakla	bakla; zincir halkası	Arapça	5
67	Baksı	bakşı: hoca, ozan, şaman	Diğer	5
68	Bal	arıların çiçek özünden yaptığı tatlı; tatlılık	Türkçe	3
69	Balcı	bal satan, arıcı	Türkçe	5
70	Balcıoğlu	balcının oğlu	Türkçe	9
71	Balıkçı	balık tutan, balık satan	Türkçe	7
72	Ballı	tatlı; şanslı	Türkçe	5
73	Baltacı	balta ustası; oduncu; saray baltacısı	Türkçe	7
74	Baltacıgil	baltacının ailesi	Türkçe	10
75	Baltacıoğlu	baltacının oğlu	Türkçe	11
76	Barak	tüylü çuha; erkek adı	Türkçe	5
77	Barçın	ipekli kumaş, diba	Türkçe	6
78	Bardakçı	bardak ve testi yapan ya da satan	Türkçe	8
79	Bardakçıoğlu	bardakçının oğlu	Türkçe	12
80	Barka	büyük sandal	Fransızca	5
81	Barutçiyan	barutçunun oğlu	Arapça	10
82	Barutçu	barut yapan ya da satan	Arapça	7
83	Barutçuoğlu	barutçunun oğlu	Arapça	11
84	Basmacı	kumaşa desen basan	Türkçe	7
85	Basmacıoğlu	basmacının oğlu	Türkçe	11
86	Bastık	pestil, meyve kurusu	Türkçe	6
87	Başak	ekin başı, tahıl başağı	Türkçe	5
88	Başçı	kelle satan; işçibaşı	Türkçe	5
89	Başterzi	baş terzi, usta terzi	Farsça	8
90	Baytar	veteriner, hayvan hekimi	Arapça	6
91	Bedel	karşılık, değer	Arapça	5
92	Bekçi	koruyucu	Türkçe	5
93	Bekmezci	pekmez yapan, satan	Türkçe	8
94	Belge	tanıklık eden yazı	Türkçe	5
95	Berber	tıraşçı	Fransızca	6
96	Berberoğlu	berberin oğlu	Fransızca	10
97	Berberyan	berberin oğlu	Fransızca	9
98	Besler	geçindirir	Türkçe	6
99	Beşikçi	beşik yapan	Türkçe	7
100	Beşikçioğlu	beşikçinin oğlu	Türkçe	11

Sık sorulanlar

Meslek soyadlarındaki -cı/-ci eki neden farklı biçimlerde görünür?: Ek ünlü uyumuna göre -cı, -ci, -cu, -cü biçimlerini alır. Sert ünsüzden sonra c sesi ç olur: Çiftçi, Topçu. Toplam sekiz biçim vardır, ama hepsi aynı ektir.
1934 Soyadı Kanunu meslek adlarını yasakladı mı?: Hayır. Kanun No. 2525'in 3. maddesi rütbe ve memuriyet adlarını yasakladı. Zanaat ve ticaret adları bu yasağın dışında kaldı, bu yüzden Demirci ya da Terzi gibi lakaplar soyadı olabildi.
Meslek soyadı ailenin mesleğini mi gösterir?: Hayır. Soyadı yalnızca hangi sözcükten geldiğini gösterir. Bugün o adı taşıyanların işi hakkında bir şey söylemez.

Kaynaklar

1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
3T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Kanunu (Kanun No. 2525)
4T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Nizamnamesi (Bakanlar Kurulu Kararı 2/1759)
5Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)
6Natural Earth, Natural Earth: Admin-1 boundaries

Meslek soyadları

§1Bu soyadları nasıl oluştu?

Sekiz biçimli bir ek

Yedi alt kategori

1934 ve meslek adları

§2Bu grupta hangi kategoriler var?

§3Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?

§4Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?

§5Bu gruptaki tüm soyadları

§6Sık sorulanlar