Türkiye Soyadları Türk soyadlarının kaynaklı sözlüğü

Kategori·Kişilik, erdem ve görünüş·195 soyadı

Gönül, sevinç ve umut

Soyadı
195
bu sözlükte
Ulusal ilk 30’da
24
ADNKS 2025
En yaygın
Özcan
Kişi sayısı
233.8204
Özcan

Bu soyadları nasıl oluştu?

Can, Farsça jān “ruh, hayat” sözcüğünden gelir. Türkçede “canlılık, ruh” anlamının yanında sevgi sözü olarak da kullanılır: “canım”. Soyadı olarak Can, TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre 230.085 kişiyle ulusal 27. sıradadır. Özcan ise öz ile can'ın birleşimidir ve aynı listede 233.820 kişiyle 25. sırada yer alır. İlginç bir ayrıntı: birleşik olan Özcan, yalın Can'dan bir sıra daha yukarıdadır.

Can ve birleşikleri

Can, soyadlarında hem tek başına hem de birleşiklerin son öğesi olarak çok kullanılır. Özcan “öz can”, Akcan “ak can” gibi biçimlerde anlamı can taşır. Ercan gibi bazı adlarda ise can öğesi ek sayfasında da kaydedilir. Bu birleşiklerin bir kısmı kişi adı olarak da yaygındır.

Gönül ve duygular

Gönül, Türkçede “kalp, iç dünya, sevgi” anlamlarını taşıyan eski bir sözcüktür. Sevgi, sevinç ve sevim, sevmek ve sevinmek fiillerinden türemiştir; Sevinç, sevin- köküne -ç ekiyle kurulur. Coşkun, coşmak fiilinden -GUn ekiyle türemiştir: “coşmuş, heyecanlı”. Bu sözcükler, bir eylemden bir niteliğe ya da bir duyguya geçişi gösterir.

Sevinç, umut ve barış

Mutlu, mut “mutluluk” sözcüğüne -lu ekinin gelmesiyle oluşur. Şen “neşeli, güler yüzlü” demektir; sözcüğün kökeni üzerine kaynaklar farklı açıklamalar verir. Umut, “bir şeyin olmasını bekleme” anlamında Türkçe bir sözcüktür. Barış ise barışmak fiilinden türemiş bir addır: “savaşın sona ermesi, dostluk”. Huzur, Arapça kökenlidir ve “rahatlık, dirlik” anlamına gelir. Özlem, özlemek fiilinden türemiştir.

Biçim ve sınırlar

Bu kategorideki sözcüklerin çoğu fiillerden ad türeten eklerle kurulmuştur: -ç (Sevinç), -GUn (Coşkun), -(I)ş (Barış), -lU (Mutlu). Ünlü uyumu her birinde ekin biçimini belirler; Mutlu'da -lu, Sevinç'te ince ünlülü bir kök vardır. Yürekli ise yiğitlik anlamında olduğu için başka bir kategoridedir. Uğur, Kutlu ve Şanlı gibi talih ve ün sözcükleri de ayrı bir başlıktadır. Özlem, Sevgi ve Umut aynı zamanda kişi adıdır; bu kategoride soyadı olarak ele alınır.

1934 ve sonrası

Soyadı Kanunu'nun 7. maddesi soyadı bildirmek için iki yıllık bir süre tanımıştı. Kanunun 10. maddesine göre bu süre geçtikten sonra soyadını değiştirmek isteyenler Medeni Kanun hükümlerine tabi olacaktı. Yani 1934'te seçilen ad, sonradan ancak mahkeme yoluyla değiştirilebiliyordu. Mutlu ya da Umut gibi bir soyadı da bir kez kütüğe yazıldıktan sonra kuşaktan kuşağa aktarılmıştır.

Neden ilginç?

Duygu soyadları, iç dünyayı anlatan sözcüklerin kalıcı aile adlarına dönüşmesidir. Can ve Özcan'ın ulusal ilk otuzda yer alması, bu küçük sözcüğün soyadı olarak ne kadar sevildiğini gösterir.

Kaynaklar1,2,3,4

Bunlardan hangileri en yaygın?

  1. 25 Özcan 233.820
  2. 27 Can 230.085
Ulusal ilk 30’da yer alan üyeler, kişi sayısı (TÜİK ADNKS 2025).

Bu kategorideki tüm soyadları

#SoyadıAnlamıKökenSıraHarf
01 Özcan öz can; saf ruhlu, candan Farsça 25 5
02 Can ruh; sevgili Farsça 27 3
03 Abasıyanık abası yanık, sevdalı Türkçe – 10
04 Akbayram ak bayram Farsça – 8
05 Akcan ak can, temiz yürekli sevgili Farsça – 5
06 Akşener temiz, neşeli yiğit Türkçe – 7
07 Alican sevgili Ali Farsça – 6
08 Alkış iyi dilek, övgü; alkış Türkçe – 5
09 Andaç hatıra, anı Türkçe – 5
10 Arcayürek temiz yürekli Türkçe – 9
11 Arıcan saf ruhlu, temiz yürekli Farsça – 6
12 Armağan hediye, armağan Farsça – 7
13 Arman dilek, özlem Farsça – 5
14 Arzuman istekli, arzulu Farsça – 7
15 Aşkın üstün, aşan; aşk dolu Türkçe – 5
16 Atacan atasına candan bağlı Farsça – 6
17 Ateşin ateşli, ateş gibi Farsça – 6
18 Ateşli coşkulu Farsça – 6
19 Aycan sevgili ay Farsça – 5
20 Aydilek ay + dilek Türkçe – 7
21 Babacan iyi kalpli, güvenilir Türkçe – 7
22 Bağrıaçık göğsü açık Türkçe – 9
23 Bahtiyar mutlu, talihli Farsça – 8
24 Barış uzlaşma Türkçe – 5
25 Bayar sevinç, coşku, şenlik Moğolca – 5
26 Baysal sakin, huzurlu Türkçe – 6
27 Behçet güzellik, parlaklık, sevinç Arapça – 6
28 Bese yeter, kâfi Kürtçe – 4
29 Bildik tanıdık, bilinen Türkçe – 6
30 Bircan tek can, biricik sevgili Farsça – 6
31 Biricik bir tane, çok sevilen Türkçe – 7
32 Bulduk “bulduk”: aradığımıza kavuştuk Türkçe – 6
33 Canan sevgili, gönülden sevilen Farsça – 5
34 Canberk canı sağlam, güçlü Türkçe – 7
35 Canbolat çelik canlı Farsça – 8
36 Canbulat çelik can Farsça – 8
37 Candan içten, yürekten Farsça – 6
38 Candemir demir canlı, dayanıklı Türkçe – 8
39 Caner candan, sevilen er Türkçe – 5
40 Canıtez aceleci, canı tez Türkçe – 7
41 Canpolat çelik canlı, dayanıklı Farsça – 8
42 Cansever yaşamı ve insanları seven Türkçe – 8
43 Cansu can + su Türkçe – 5
44 Cansun sen cansın, sevgilisin Farsça – 6
45 Cantekin sevgili prens Türkçe – 8
46 Cantürk canı Türk, yürekten Türk Türkçe – 7
47 Civelek canlı, neşeli, sokulgan Farsça – 7
48 Coşan coşkulu Türkçe – 5
49 Coşar coşan, coşkulu Türkçe – 5
50 Coşkan coşkulu, coşan Farsça – 6
51 Coşkun coşkulu, şevkli Türkçe – 6
52 Coşkuner coşkulu er Türkçe – 8
53 Çekim cazibe Türkçe – 5
54 Darcan hayat ağacı Farsça – 6
55 Demircan demir gibi sağlam can Farsça – 8
56 Derman çare, deva; güç, takat Farsça – 6
57 Deva çare, derman Arapça – 4
58 Dilek istek, arzu Türkçe – 5
59 Diler dileyen, dilekte bulunan Türkçe – 5
60 Dirican diri can, canlı Farsça – 7
61 Dirlik geçim, huzur, rahat yaşam Türkçe – 6
62 Dost arkadaş Farsça – 4
63 Durdu kaldı, yaşadı Türkçe – 5
64 Durgun sakin, durgun Türkçe – 6
65 Duyar duyarlı, ince duygulu Türkçe – 5
66 Duygulu ince duygulu, içli Türkçe – 7
67 Emre yoldaş ya da sevgili Farsça – 4
68 Ercan canlı, diri yiğit Farsça – 5
69 Erdost yiğit dost Farsça – 6
70 Erinç huzur, gönül rahatlığı Türkçe – 5
71 Erke enerji, güç Türkçe – 4
72 Erşen neşeli yiğit Ermenice – 5
73 Evin aşk; tanenin özü Kürtçe – 4
74 Girgin girişken, sokulgan Türkçe – 6
75 Gökcan sevgili gök Farsça – 6
76 Gönlüm yüreğim Türkçe – 6
77 Gönül kalp, iç dünya Türkçe – 5
78 Gönültaş gönül taşı; gönüldaş, candan dost Türkçe – 8
79 Gördüm “gördüm”: görmek fiilinin geçmiş zaman biçimi Türkçe – 6
80 Görsev gör ve sev Türkçe – 6
81 Gülcan gül gibi sevgili can Farsça – 6
82 Güldüren güldüren, sevindiren Türkçe – 8
83 Güleç güler yüzlü Türkçe – 5
84 Güleçyüz güler yüz Türkçe – 8
85 Gülen güler yüzlü Türkçe – 5
86 Güler güler yüzlü, gülen Türkçe – 5
87 Gülersoy güler yüzlü soy Türkçe – 8
88 Güleryüz gülen yüz, güler yüzlülük Türkçe – 8
89 Gülüm benim gülüm Farsça – 5
90 Güral canlı, hevesli Türkçe – 5
91 Gürcan yaşam dolu, gür canlı Farsça – 6
92 Güven güvenilirlik Türkçe – 5
93 Güvenç itimat Türkçe – 6
94 Güvenir güvenen, güvenilen Türkçe – 7
95 Habib sevgili, dost Arapça – 5
96 Halil sevgili, candan dost Arapça – 5
97 Hayat hayat, yaşam Arapça – 5
98 İçli duygulu, ince yürekli Türkçe – 4
Sıra: TÜİK ADNKS 2025 ulusal ilk 30. Liste sözlüğe yeni soyadları eklendikçe büyür.4

Sık sorulanlar

Can soyadı hangi dilden gelir?

Can, Farsça jān “ruh, hayat” sözcüğünden gelir. TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Can, 230.085 kişiyle ulusal 27. sıradadır.

Özcan ne demektir?

Öz “gerçek, saf” ile can'ın birleşimidir. TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Özcan, 233.820 kişiyle 25. sıradadır.

Coşkun nasıl türemiştir?

Coşmak fiiline -GUn ekinin gelmesiyle oluşur: “coşmuş, heyecanlı”.

Kaynaklar

  1. 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
  2. 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
  3. 3T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Kanunu (Kanun No. 2525)
  4. 4Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)