Ek·57 soyadı
Kara-
siyah, kara; güçlü, büyük
- Soyadı
- 57
- bu sözlükte
- Ulusal ilk 30’da
- 0
- ADNKS 2025
- Konum
- ön öge
Kara- ne anlama gelir?
Kara, tek başına da bir soyadıdır. TÜİK ADNKS 2025 verilerinde Kara 290.024 kişiyle on altıncı sıradadır. Bu sayfa ise kara sözcüğünün bir bileşiğin ilk öğesi olduğu soyadlarını ele alır: Karakaya, Karataş, Karadağ ve benzerleri.
Sözcüğün ilk anlamı renktir: “siyah”. Ama Türkçede kara yalnızca renk bildirmez. Eski ad ve unvanlarda “güçlü, büyük, çetin” anlamıyla da geçer. “Kara kış” deyimindeki ağırlık bu anlamdan gelir. Bir soyadında hangi anlamın öne çıktığı çoğu zaman kesin değildir. Karakaya “siyah kaya” da olabilir, “iri, sarp kaya” da. İki okuma da sözlük anlamına dayanır.
Biçim açısından kara değişmez. İki heceli, bağımsız bir sözcüktür ve ünlü uyumuyla başka bir biçime girmez. İkinci öğe ünlüyle başladığında iki ünlü yan yana gelir ve yazımda korunur: Karaaslan. Bileşiğin anlam merkezi her zaman ikinci öğededir. Karakuş bir kuştur, Karabulut bir buluttur. Renk ya da güç anlamı bu merkezi niteler.
Örnekler geniş bir alana yayılır. Karataş “kara taş”, Karadağ “kara dağ” demektir. Karabulut, yağmur getiren koyu bulutu anlatır. Karakuş, sözlükte bir kartal türünün adıdır. Karaaslan “kara aslan”, Karakoç “kara koç” diye okunur. Karademir’de kara hem demirin rengini hem de sertliğini çağrıştırır. Karagöz “kara gözlü” demektir; aynı ad, gölge oyununun bilinen kahramanının da adıdır. Karabey’de ikinci öğe bey sözcüğüdür.
Yanıltıcı benzerler de var. Karaman ve Karadeniz tarih boyunca bileşik olarak doğmuş olsa da bugün birer yer adıdır. Soyadı olarak önce yer adı diye okunurlar. Karaca hem “karaya çalan, esmerce” anlamında bir sıfat hem de geyikgillerden bir hayvanın adıdır; bölünmeden önce anlamına bakılmalıdır. Kartal, Karpuz ve Kardeş ise kara ile hiç ilgili değildir. Bu sözcüklerde yalnızca ilk üç harf benzer. Bir başka uyarı da eş sesli kara sözcüğüyle ilgilidir: sözlükte “toprak, deniz olmayan yer” anlamında ayrı bir madde vardır. Soyadlarında renk okuması genel kabul görür, ama bu ayrım akılda tutulmalıdır.
Kara- dilbilgisinde ne işe yarar?
- Anlamı
- siyah, kara; güçlü, büyük
- İşlevi
- Renk sıfatı olarak bileşiğin ilk öğesi; 'siyah' yanında 'güçlü, büyük, sert' anlamları da taşıyabilir.
Kara- hangi sözcüklerle birleşiyor?
- Kara + aslan kedigillerden, erkeği yeleli, iri yırtıcı hayvan Karaaslan
- Kara + baba baba; tarikat büyüğü Karababa
- Kara + bacak bacak Karabacak
- Kara + budak ağaç dalı, sürgün; tahtadaki sert düğüm Karabudak
- Kara + bulut gökte su buharının yoğunlaşmasıyla oluşan kütle Karabulut
- Kara + can can: ruh, yaşam Karacan
- Kara + çöl çöl: kumluk, susuz, ıssız arazi Karaçöl
- Kara + dağ çevresine göre çok yüksek, doruklu yer şekli Karadağ
- Kara + deniz yeryüzünü kaplayan geniş tuzlu su kütlesi Karadeniz
- Kara + doğan doğan kuşu; ya da doğmuş Karadoğan
- Kara + duman yanmadan çıkan gaz; sis Karaduman
- Kara + genç genç Karagenç
- Kara + han han: hükümdar unvanı Karahan
- Kara + hasan Hasan: kişi adı Karahasan
- Kara + karaali kara: siyah; güçlü Karaali
- Kara + karabaş kara: siyah Karabaş
- Kara + karabay kara; güçlü, büyük Karabay
- Kara + karabekir kara; güçlü Karabekir
- Kara + karabıyık kara: siyah Karabıyık
- Kara + karaböcek kara, siyah Karaböcek
- Kara + karadağlı Karadağ: yer ve dağ adı; Montenegro Karadağlı
- Kara + karadayı kara: siyah; mecazen güçlü, büyük Karadayı
- Kara + karademir kara, siyah; güçlü Karademir
- Kara + karaer kara: siyah; güçlü, büyük Karaer
- Kara + karagöz kara: siyah Karagöz
- Kara + karagülle kara: siyah Karagülle
- Kara + karaibrahimgil kara: siyah; lakap olarak esmer, güçlü Karaibrahimgil
- Kara + karaismailoğlu siyah; esmer; güçlü Karaismailoğlu
- Kara + karakaşlı siyah Karakaşlı
- Kara + karakoyunlu siyah Karakoyunlu
- Kara + karaköse kara, siyah Karaköse
- Kara + karaküçük kara; esmer Karaküçük
- Kara + karaoğlan kara, siyah; esmer Karaoğlan
- Kara + karaoğlanoğlu kara, esmer Karaoğlanoğlu
- Kara + karaoğlu kara, siyah; esmer; lakap ve ad olarak Kara Karaoğlu
- Kara + karasakal siyah Karasakal
- Kara + karaşahin kara: siyah; güçlü Karaşahin
- Kara + karatekin kara: siyah; güçlü, büyük Karatekin
- Kara + karatepe kara: siyah, koyu; büyük Karatepe
- Kara + karayalçın kara: siyah; güçlü Karayalçın
- Kara + karayılan kara, siyah Karayılan
- Kara + karazor siyah; güçlü, büyük Karazor
- Kara + kaş kaş Karakaş
- Kara + kaya büyük ve sert taş kütlesi Karakaya
- Kara + koç koç Karakoç
- Kara + koyun yünü, eti ve sütü için beslenen evcil hayvan Karakoyun
- Kara + kurt kurt Karakurt
- Kara + kuş tüylü, kanatlı ve gagalı hayvan Karakuş
- Kara + man Karaman
- Kara + mustafa erkek adı: “seçilmiş” Karamustafa
- Kara + osmanoğlu Osman: Arapça kökenli erkek adı Karaosmanoğlu
- Kara + pınar pınar: kaynak suyu Karapınar
- Kara + sapan sapan: taş fırlatmaya yarayan araç Karasapan
- Kara + su su; akarsu Karasu
- Kara + taş sert ve katı mineral kütlesi, kaya parçası Karataş
- Kara + tay at yavrusu Karatay
- Kara + yiğit yiğit: güçlü, yürekli genç Karayiğit
Kara- ile kurulan tüm soyadları
| # | Soyadı | Anlamı | Köken | Harf |
|---|---|---|---|---|
| 01 | Karaali | kara + Ali | Arapça | 7 |
| 02 | Karaaslan | kara aslan; güçlü yiğit | Türkçe | 9 |
| 03 | Karababa | kara + baba: “ulu baba” | Türkçe | 8 |
| 04 | Karabacak | kara bacaklı; lakap | Türkçe | 9 |
| 05 | Karabaş | kara başlı; çoban köpeği | Türkçe | 7 |
| 06 | Karabay | güçlü, varlıklı bey | Türkçe | 7 |
| 07 | Karabekir | Kara Bekir | Arapça | 9 |
| 08 | Karabıyık | kara bıyıklı | Türkçe | 9 |
| 09 | Karaböcek | kara böcek | Türkçe | 9 |
| 10 | Karabudak | kara dal; Dede Korkut yiğidi | Türkçe | 9 |
| 11 | Karabulut | kara bulut | Türkçe | 9 |
| 12 | Karacan | güçlü canlı; esmer sevgili | Farsça | 7 |
| 13 | Karaçöl | kara çöl, ıssız bozkır | Türkçe | 7 |
| 14 | Karadağ | kara dağ | Türkçe | 7 |
| 15 | Karadağlı | Karadağ’dan olan | Türkçe | 9 |
| 16 | Karadayı | esmer ya da güçlü dayı | Türkçe | 8 |
| 17 | Karademir | kara demir; demir gibi sağlam | Türkçe | 9 |
| 18 | Karadeniz | Anadolu’nun kuzeyindeki iç deniz | Türkçe | 9 |
| 19 | Karadoğan | kara doğan kuşu | Türkçe | 9 |
| 20 | Karaduman | koyu, yoğun duman | Türkçe | 9 |
| 21 | Karaer | güçlü yiğit; esmer er | Türkçe | 6 |
| 22 | Karagenç | esmer genç | Türkçe | 8 |
| 23 | Karagöz | kara gözlü | Türkçe | 7 |
| 24 | Karagülle | kara top güllesi | Farsça | 9 |
| 25 | Karahan | ulu han, güçlü han | Türkçe | 7 |
| 26 | Karahasan | Kara Hasan; esmer Hasan | Arapça | 9 |
| 27 | Karaibrahimgil | Kara İbrahim’in hanesi | Arapça | 14 |
| 28 | Karaismailoğlu | Kara İsmail’in oğlu | Arapça | 14 |
| 29 | Karakaş | kara kaşlı | Türkçe | 7 |
| 30 | Karakaşlı | kara kaşlı | Türkçe | 9 |
| 31 | Karakaya | kara kaya | Türkçe | 8 |
| 32 | Karakoç | kara koç | Türkçe | 7 |
| 33 | Karakoyun | kara koyun | Türkçe | 9 |
| 34 | Karakoyunlu | kara koyunlu; tarihî devlet adı | Türkçe | 11 |
| 35 | Karaköse | Ağrı’nın eski adı; kara köse | Farsça | 8 |
| 36 | Karakurt | kara kurt | Türkçe | 8 |
| 37 | Karakuş | karakuş (kartal) | Türkçe | 7 |
| 38 | Karaküçük | esmer ufak tefek | Türkçe | 9 |
| 39 | Karaman | Karaman (yer adı) | Türkçe | 7 |
| 40 | Karamustafa | kara + Mustafa | Arapça | 11 |
| 41 | Karaoğlan | esmer delikanlı | Türkçe | 9 |
| 42 | Karaoğlanoğlu | Karaoğlan’ın oğlu | Türkçe | 13 |
| 43 | Karaoğlu | Kara’nın oğlu | Türkçe | 8 |
| 44 | Karaosmanoğlu | Kara Osman'ın oğlu | Arapça | 13 |
| 45 | Karapınar | Karapınar (yer adı): kara pınar | Türkçe | 9 |
| 46 | Karasakal | kara sakal | Türkçe | 9 |
| 47 | Karasapan | kara sapan | Türkçe | 9 |
| 48 | Karasu | kara su; dere ve yer adı | Türkçe | 6 |
| 49 | Karaşahin | kara şahin | Farsça | 9 |
| 50 | Karataş | kara taş | Türkçe | 7 |
| 51 | Karatay | kara tay, siyah at yavrusu | Türkçe | 7 |
| 52 | Karatekin | güçlü prens | Türkçe | 9 |
| 53 | Karatepe | kara tepe | Türkçe | 8 |
| 54 | Karayalçın | koyu renkli, sarp kaya | Türkçe | 10 |
| 55 | Karayılan | kara yılan | Türkçe | 9 |
| 56 | Karayiğit | esmer, güçlü yiğit | Türkçe | 9 |
| 57 | Karazor | büyük güç, kaba kuvvet | Farsça | 7 |
Sık sorulanlar
- Kara- her zaman “siyah” mı demektir?
Hayır. Eski adlarda ve deyimlerde “güçlü, büyük, çetin” anlamı da taşır. Bir soyadında hangisinin kastedildiği çoğu zaman açık değildir.
- Karaman bir Kara- bileşiği midir?
Kökeni bileşik olsa da bugün bir yer adıdır. Soyadı olarak önce şehir ve bölge adı diye okunur.
- Karakuş ne demektir?
Sözlükte bir kartal türünün adıdır; sözcük “kara” ve “kuş” öğelerinden oluşur.
Kaynaklar
- 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
- 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
- 3Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)