Ek·38 soyadı
-kaya
kaya
- Soyadı
- 38
- bu sözlükte
- Ulusal ilk 30’da
- 0
- ADNKS 2025
- Konum
- bileşik öğesi
-kaya ne anlama gelir?
Kaya, Türkiye’nin en sık görülen soyadlarındandır. TÜİK ADNKS 2025 verilerinde 899.722 kişiyle Yılmaz’ın ardından 2. sırada gelir. Sözcük Türkçe kökenlidir ve “büyük, sert taş kütlesi” anlamına gelir. Mecazda sağlamlığı ve sarsılmazlığı anlatır. Bu sayfa, *kaya*nın bir bileşiğin sonunda durduğu soyadlarını toplar.
Bu adlarda kaya bir ek gibi davranmaz. Bağımsız bir sözcüktür ve ünlü uyumuna bağlı değildir. İnce ünlülü bir öğeden sonra da aynı kalır: Gökkaya, Yücekaya, Özkaya. Ünsüzle biten öğelerden sonra iki ünsüz yan yana gelebilir; Akkaya ve Gökkaya’da k iki kez yazılır. Ünlüyle biten öğelerden sonra ise ses düşmez: Karakaya, Sarıkaya.
Türkçe bileşiklerde anlamı son öğe taşır. Karakaya bir kayadır; kara onun rengini ya da heybetini bildirir. Akkaya “ak kaya”, Kızılkaya “kızıl kaya”, Bozkaya “boz kaya”, Sarıkaya “sarı kaya” demektir. Renk sözcükleri burada çoğu zaman doğadaki gerçek bir görüntüyü anlatır: güneşte kızaran ya da açık renkli bir kaya. Özkaya “öz, gerçek kaya”, Yücekaya “yüce, yüksek kaya” anlamına gelir. Alpkaya’da alp “kahraman” sözcüğüdür; ad “yiğit kaya” gibi okunur.
Bu bileşiklerin bir kısmı aynı zamanda yer adıdır. Karakaya, Akkaya, Kızılkaya, Sarıkaya gibi adlar birçok köy, tepe ve mevkide görülür. Bir soyadı böyle bir yer adıyla aynıysa iki okuma mümkündür: doğrudan “kara kaya” anlamı ya da belirli bir yerin adı. Hangisinin geçerli olduğu her soyadının kendi kaydında, kaynak varsa belirtilir. Kaynak yoksa sözcük anlamı verilir; soyadını taşıyanların nereden geldiği hakkında bir şey söylenmez.
Kaya ile başlayan Kayacan ya da Kayaalp gibi adlar ayrı bir sayfada, Kaya- ön öğesi altında ele alınır. Buradaki karışıklık riski düşüktür. Kaya ile biten ama bileşik olmayan sık bir soyadı yoktur. Yine de Kayalı ya da Kayalar gibi türemiş biçimler bu sayfaya girmez; onlarda kaya başta durur ve ek alır.
-kaya dilbilgisinde ne işe yarar?
- Anlamı
- kaya
- İşlevi
- Bileşiğin son öğesi olarak 'kaya' sözcüğü.
-kaya hangi sözcüklerle birleşiyor?
- -kaya + akça oldukça beyaz, beyazımsı Akçakaya
- -kaya + akkaya beyaz; temiz Akkaya
- -kaya + alkaya al: kırmızı, kızıl Alkaya
- -kaya + alpkaya alp: yiğit, kahraman Alpkaya
- -kaya + altınkaya altın: değerli sarı maden Altınkaya
- -kaya + altun altın Altunkaya
- -kaya + bal bal: arıların yaptığı tatlı madde Balkaya
- -kaya + baş baş; ilk, önde gelen Başkaya
- -kaya + bozkaya boz: gri, toprak rengi Bozkaya
- -kaya + büyükkaya boyutu, yaşı ya da önemi fazla olan Büyükkaya
- -kaya + çankaya çan Çankaya
- -kaya + çetin sert, zor, dayanıklı Çetinkaya
- -kaya + demirkaya sert, dövülerek işlenen gri metal Demirkaya
- -kaya + er erkek, yiğit Erkaya
- -kaya + erenkaya eren: ermiş, evliya; yiğit Erenkaya
- -kaya + inkaya in: hayvan yuvası, mağara İnkaya
- -kaya + ipekkaya ipek: ipek böceğinin kozasından elde edilen tel İpekkaya
- -kaya + karakaya siyah; büyük Karakaya
- -kaya + kılıç uzun, keskin ağızlı kesici silah Kılıçkaya
- -kaya + kızıl kırmızı Kızılkaya
- -kaya + kocakaya büyük, iri Kocakaya
- -kaya + köklükaya köklü: kökü olan; kökleşmiş, sağlam Köklükaya
- -kaya + küçük küçük, ufak Küçükkaya
- -kaya + morkaya mor: menekşe rengi Morkaya
- -kaya + orta orta Ortakaya
- -kaya + öz öz: kendi; saf, katışıksız Özkaya
- -kaya + petekkaya petek: arı kovanındaki bal gözeneği Petekkaya
- -kaya + sarıkaya sarı Sarıkaya
- -kaya + sertkaya katı, çetin Sertkaya
- -kaya + sivrikaya sivri: ucu keskin ve batıcı Sivrikaya
- -kaya + şahin doğangillerden avcı kuş Şahinkaya
- -kaya + top yuvarlak; top Topkaya
- -kaya + ulu büyük, yüce Ulukaya
- -kaya + üstünkaya üstün, yüksek Üstünkaya
- -kaya + yalçın yalçın: dik, sarp; düz, çıplak, kaygan Yalçınkaya
- -kaya + yerlikaya yerli: bir yerin asıl halkından, yerinde duran Yerlikaya
- -kaya + yeşilkaya taze yaprak ve çimen renginde olan Yeşilkaya
- -kaya + yılmaz yılmayan, korkmayan Yılmazkaya
-kaya ile kurulan tüm soyadları
| # | Soyadı | Anlamı | Köken | Harf |
|---|---|---|---|---|
| 01 | Akçakaya | beyazımsı kaya | Türkçe | 8 |
| 02 | Akkaya | ak kaya, beyaz kaya | Türkçe | 6 |
| 03 | Alkaya | kızıl kaya | Türkçe | 6 |
| 04 | Alpkaya | yiğit kaya | Türkçe | 7 |
| 05 | Altınkaya | altın kaya | Türkçe | 9 |
| 06 | Altunkaya | altın kaya | Türkçe | 9 |
| 07 | Balkaya | bal kayası | Türkçe | 7 |
| 08 | Başkaya | baştaki kaya | Türkçe | 7 |
| 09 | Bozkaya | boz kaya, gri kaya | Türkçe | 7 |
| 10 | Büyükkaya | büyük kaya | Türkçe | 9 |
| 11 | Çankaya | Ankara’da tepe ve ilçe adı | Türkçe | 7 |
| 12 | Çetinkaya | çetin kaya, aşılmaz kaya | Türkçe | 9 |
| 13 | Demirkaya | demir gibi kaya | Türkçe | 9 |
| 14 | Erenkaya | erenlerin kayası | Türkçe | 8 |
| 15 | Erkaya | kaya gibi yiğit | Türkçe | 6 |
| 16 | İnkaya | mağaralı kaya | Türkçe | 6 |
| 17 | İpekkaya | ipek kaya | Türkçe | 8 |
| 18 | Karakaya | kara kaya | Türkçe | 8 |
| 19 | Kılıçkaya | kılıç kaya | Türkçe | 9 |
| 20 | Kızılkaya | kızıl kaya | Türkçe | 9 |
| 21 | Kocakaya | büyük kaya | Türkçe | 8 |
| 22 | Köklükaya | kökleri derin kaya | Türkçe | 9 |
| 23 | Küçükkaya | küçük kaya | Türkçe | 9 |
| 24 | Morkaya | mor kaya | Türkçe | 7 |
| 25 | Ortakaya | ortadaki kaya | Türkçe | 8 |
| 26 | Özkaya | öz kaya, som kaya | Türkçe | 6 |
| 27 | Petekkaya | petekli kaya (köy adı) | Türkçe | 9 |
| 28 | Sarıkaya | sarı kaya | Türkçe | 8 |
| 29 | Sertkaya | sert kaya | Türkçe | 8 |
| 30 | Sivrikaya | sivri kaya | Türkçe | 9 |
| 31 | Şahinkaya | şahin kayası | Türkçe | 9 |
| 32 | Topkaya | yuvarlak kaya | Türkçe | 7 |
| 33 | Ulukaya | ulu kaya, heybetli kaya | Türkçe | 7 |
| 34 | Üstünkaya | üstün kaya | Türkçe | 9 |
| 35 | Yalçınkaya | sarp kaya | Türkçe | 10 |
| 36 | Yerlikaya | yerinde duran kaya, köklü kaya | Türkçe | 9 |
| 37 | Yeşilkaya | yeşil kaya | Türkçe | 9 |
| 38 | Yılmazkaya | yılmayan kaya | Türkçe | 10 |
Sık sorulanlar
- Karakaya bir yer adı mıdır, yoksa “kara kaya” mı demektir?
İkisi de olabilir. Sözcük olarak “kara kaya” anlamına gelir ve aynı ad birçok köy ve tepede görülür. Hangi okumanın geçerli olduğu ancak bir kaynakla söylenebilir.
- Akkaya neden iki k ile yazılır?
Ak sözcüğü k ile biter, kaya da k ile başlar. Bileşikte iki sözcük olduğu gibi yan yana yazıldığı için k iki kez görünür.
Kaynaklar
- 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
- 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
- 3Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)