Ek·47 soyadı
-soy
soy, nesil, aile
- Soyadı
- 47
- bu sözlükte
- Ulusal ilk 30’da
- 0
- ADNKS 2025
- Konum
- son öge
-soy ne anlama gelir?
Türkçede “soyadı” teriminin kendisi soy sözcüğüyle kurulur. 1934 tarihli 2525 sayılı Soyadı Kanunu’nun 1. maddesi de bu sözcükle başlar: “Her Türk öz adından başka soy adını da taşımağa mecburdur.” Bir ailenin ortak adını anlatan sözcüğün, soyadlarının içinde de ayrı bir öğe olarak yer alması bu yüzden şaşırtıcı değildir.
Soy, sözlüklerde “aile, nesil; atalardan gelen bağ” anlamlarıyla yer alan eski bir Türkçe sözcüktür. Soyadlarında bileşiğin son öğesi olur ve anlamın merkezini taşır. İlk öğe bu soyu niteler. Tam bir sözcük olduğu için ünlü uyumuna girmez: Aksoy, Gürsoy ve Özsoy’da biçim hep aynıdır.
Örnekler bu düzeni açıkça gösterir. Aksoy ak “temiz, dürüst” ile kurulur ve “temiz soy” anlamına gelir. Ersoy er “yiğit” ile “yiğit soy” demektir. Gürsoy’da gür “güçlü, bol”, Ulusoy’da ulu “büyük, yüce” vardır. Karasoy kara sözcüğünü taşır; soyadlarında bu sözcük renk yanında “güçlü, büyük” anlamıyla da okunur. Özsoy “öz, gerçek soy”, Yücesoy “yüce soy”, Şensoy “neşeli soy”, Kocasoy “büyük soy” diye çözümlenir.
Bazı adlarda iki tanınmış öğe bir arada bulunur. Ersoy hem Er- ile başlar hem -soy ile biter. Böyle bir ad, iki öğenin sayfasında da görünebilir; anlamın ağırlığı ise yine son öğe olan soy üzerindedir.
Soy adın başına geldiğinde yapı değişir. Soylu, Soysal ve Soydan gibi adlarda sözcük ilk sıradadır ve arkasından bir ek ya da başka bir öğe gelir. Bu adlar, soy ve köken sözcükleriyle kurulan soyadları kategorisinde ele alınır.
Yanlış eşleşme riski bu öğede düşüktür. Yine de iki noktaya dikkat etmek gerekir. Türkçede soymak “kabuğunu ya da örtüsünü çıkarmak” anlamında ayrı bir fiildir. Sonu -soy olan soyadlarında ise bu fiil değil, ad olan soy bulunur. İkinci nokta yazımla ilgilidir: iki öğe her zaman bitişik yazılır ve tek bir soyadı oluşturur.
Bu adların hangi ailede ne zaman seçildiği kayıtlardan genellikle anlaşılmaz. Burada anlatılan, yalnızca sözcüklerin anlamı ve birleşme biçimidir.
-soy dilbilgisinde ne işe yarar?
- Anlamı
- soy, nesil, aile
- İşlevi
- Bileşiğin son öğesi olarak 'soy, nesil, aile' sözcüğü.
-soy hangi sözcüklerle birleşiyor?
- ak + soy beyaz; temiz, lekesiz Aksoy
- akman + soy akman: saf, temiz; erkek adı Akmansoy
- alpsoy + soy alp: yiğit, kahraman Alpsoy
- alsoy + soy al: kırmızı, kızıl Alsoy
- altın + soy altın: değerli sarı maden; üstün, değerli Altınsoy
- arcasoy + soy temiz, arı Arcasoy
- arısoy + soy arı: temiz, katışıksız, saf Arısoy
- arsoy + soy arı, temiz Arsoy
- ata + soy baba, dede; ecdat Atasoy
- atasoy + soy ata: baba, dede, ecdat Atamsoy
- bademsoy + soy badem: badem ağacı ve yemişi Bademsoy
- bay + soy zengin, varlıklı; soylu Baysoy
- berksoy + soy sağlam, güçlü Berksoy
- çeviksoy + soy çevik: kolay ve hızlı hareket eden Çeviksoy
- demir + soy demir; sağlamlık Demirsoy
- dinçsoy + soy gürbüz, zinde Dinçsoy
- er + soy er: erkek, yiğit Ersoy
- erginsoy + soy ergin: olgun, erişkin Erginsoy
- esen + soy esen: sağ, esenlik içinde Esensoy
- esmersoy + soy esmer: koyu buğday tenli Esmersoy
- fersoy + soy parıltı, ışık; görkem Fersoy
- gençsoy + soy genç: yaşı ilerlememiş, dinç Gençsoy
- göksoy + soy gök: gökyüzü; mavi Göksoy
- güler + soy güler, gülen Gülersoy
- gülsoy + soy gül: dikenli, güzel kokulu bir süs bitkisi ve onun çiçeği Gülsoy
- gür + soy gür: bol, güçlü Gürsoy
- ılıksoy + soy ılık: soğukla sıcak arası; ılıman, yumuşak Ilıksoy
- kılıçsoy + soy kılıç: uzun, keskin ağızlı kesici silah Kılıçsoy
- köksoy + soy kök; temel, asıl Köksoy
- ozansoy + soy halk şairi, saz şairi Ozansoy
- öçsoy + soy intikam Öçsoy
- öz + soy öz: kendi; asıl, katışıksız Özsoy
- özensoy + soy dikkat, itina Özensoy
- özgür + soy özgür: hür, bağımsız Özgürsoy
- paksoy + soy temiz, arı Paksoy
- süren + soy sürmek fiilinin sıfat-fiili Sürensoy
- süssoy + soy süs: bezek, güzellik veren şey Süsoy
- şanlısoy + soy şanlı: ünlü, şerefli Şanlısoy
- şen + soy neşeli, sevinçli Şensoy
- tok + soy doymuş; gözü tok, kanaatkâr Toksoy
- toplusoy + soy toplu: bir araya gelmiş, derli toplu Toplusoy
- tunçsoy + soy tunç: bakır ve kalay alaşımı, bronz Tunçsoy
- türksoy + soy Türk: Türk ulusu Türksoy
- ulu + soy ulu: yüce, büyük Ulusoy
- üstün + soy üstün: benzerlerinden yüksek, faik Üstünsoy
- üşüsoy + soy üşümek: soğuğu duymak Üşümezsoy
- yüce + soy yüce: yüksek, ulu Yücesoy
Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?
-soy son eki grubunda önce TÜİK ADNKS 2025 kişi sayısı, ardından bu sözlükteki tanınmış kişi kayıtlarının sayısı esas alınarak seçilen üyeler: Aksoy, Atasoy, Ersoy.
| Soyadı | Kişi sayısı | Tanınmış kişi |
|---|---|---|
| Aksoy | — | 8 |
| Atasoy | — | 8 |
| Ersoy | — | 8 |
| Gürsoy | — | 8 |
| Ozansoy | — | 8 |
| Özsoy | — | 8 |
| Şensoy | — | 8 |
| Ulusoy | — | 8 |
Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?
- 1 listelenen üye
- 2–4 listelenen üye
- 5+ listelenen üye
- 0 listelenen üye
Harita yalnızca yayımlanan ilk 30 listelerini kapsar; listede yer almamak o ilde hiç taşıyıcı olmadığı anlamına gelmez.4,5
-soy ile kurulan tüm soyadları
| # | Soyadı | Anlamı | Köken | Harf |
|---|---|---|---|---|
| 01 | Akmansoy | temiz soy | Türkçe | 8 |
| 02 | Aksoy | soyu temiz, ak soy | Türkçe | 5 |
| 03 | Alpsoy | yiğit soy | Türkçe | 6 |
| 04 | Alsoy | al soy, kızıl soy | Türkçe | 5 |
| 05 | Altınsoy | altın soy, değerli soy | Türkçe | 8 |
| 06 | Arcasoy | temiz soy | Türkçe | 7 |
| 07 | Arısoy | temiz soy, saf nesil | Türkçe | 6 |
| 08 | Arsoy | arı soy | Türkçe | 5 |
| 09 | Atamsoy | atamın soyu | Türkçe | 7 |
| 10 | Atasoy | ataların soyu | Türkçe | 6 |
| 11 | Bademsoy | badem soyu | Türkçe | 8 |
| 12 | Baysoy | zengin, soylu soy | Türkçe | 6 |
| 13 | Berksoy | sağlam soy | Türkçe | 7 |
| 14 | Çeviksoy | çevik soy | Türkçe | 8 |
| 15 | Demirsoy | demir gibi sağlam soy | Türkçe | 8 |
| 16 | Dinçsoy | dinç soy | Türkçe | 7 |
| 17 | Erginsoy | olgun soy | Türkçe | 8 |
| 18 | Ersoy | yiğit soy | Türkçe | 5 |
| 19 | Esensoy | esen soy, sağlıklı nesil | Türkçe | 7 |
| 20 | Esmersoy | esmer soy | Türkçe | 8 |
| 21 | Fersoy | parlak, görkemli soy | Türkçe | 6 |
| 22 | Gençsoy | genç soy | Türkçe | 7 |
| 23 | Göksoy | gök soy | Türkçe | 6 |
| 24 | Gülersoy | güler yüzlü soy | Türkçe | 8 |
| 25 | Gülsoy | gül soylu | Türkçe | 6 |
| 26 | Gürsoy | gür soy, güçlü soy | Türkçe | 6 |
| 27 | Ilıksoy | ılımlı, yumuşak huylu soy | Türkçe | 7 |
| 28 | Kılıçsoy | kılıç soylu | Türkçe | 8 |
| 29 | Köksoy | köklü soy | Türkçe | 6 |
| 30 | Ozansoy | ozanlar soyu | Türkçe | 7 |
| 31 | Öçsoy | öç alan soy | Türkçe | 5 |
| 32 | Özensoy | özenli soy | Türkçe | 7 |
| 33 | Özgürsoy | özgür soy | Türkçe | 8 |
| 34 | Özsoy | öz soy, köklü soy | Türkçe | 5 |
| 35 | Paksoy | temiz soy, arı nesil | Türkçe | 6 |
| 36 | Sürensoy | süregelen soy | Türkçe | 8 |
| 37 | Süsoy | soyun süsü | Türkçe | 5 |
| 38 | Şanlısoy | şanlı soy | Türkçe | 8 |
| 39 | Şensoy | neşeli, mutlu soy | Türkçe | 6 |
| 40 | Toksoy | varlıklı soy | Türkçe | 6 |
| 41 | Toplusoy | bir arada duran soy | Türkçe | 8 |
| 42 | Tunçsoy | tunç gibi sağlam soy | Türkçe | 7 |
| 43 | Türksoy | Türk soyu | Türkçe | 7 |
| 44 | Ulusoy | yüce soy | Türkçe | 6 |
| 45 | Üstünsoy | üstün soy, seçkin soy | Türkçe | 8 |
| 46 | Üşümezsoy | üşümeyen soy | Türkçe | 9 |
| 47 | Yücesoy | yüce soy, ulu nesil | Türkçe | 7 |
Sık sorulanlar
- Aksoy soyadının anlamı nedir?
Aksoy, ak “temiz, dürüst” ile soy “aile, nesil” sözcüklerinden oluşur ve “temiz soy” anlamına gelir.
- Soylu ve Soysal da bu sayfaya mı girer?
Hayır. O adlarda soy başta yer alır ve ardından bir ek ya da başka bir öğe gelir. Bu sayfa yalnızca soy sözcüğünün son öğe olduğu adları kapsar.
Kaynaklar
- 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
- 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
- 3T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Kanunu (Kanun No. 2525)
- 4Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)
- 5Natural Earth, Natural Earth: Admin-1 boundaries