Ek·145 soyadı
Ak-
beyaz; temiz, dürüst, lekesiz
- Soyadı
- 145
- bu sözlükte
- En yaygın
- Aktaş
- Konum
- ön öge
Ak- ne anlama gelir?
Akın bir “ak” soyadı değildir. Sözcük akmak fiilinden gelir ve “hücum, baskın” demektir. Akar da aynı fiilin geniş zaman sıfat-fiilidir: “akan”. Akım ve Akış da bu ailedendir. Ak- sayfası bu yüzden bir ayrımla başlamak zorunda: renk sözcüğü ak ile fiil kökü ak- biçimce aynıdır ama anlamca ayrıdır.
Renk sözcüğü ak, Güncel Türkçe Sözlük’te önce “beyaz” anlamıyla geçer. Mecaz anlamları da güçlüdür: “temiz, lekesiz, dürüst”. “Alnının akıyla” deyimi bu ikinci anlamı taşır. Soyadlarında ak bileşiğin ilk sözcüğüdür. Tek heceli, bağımsız bir sözcük olduğu için ünlü uyumuyla değişmez. Ardından ince ünlülü bir öğe de gelebilir, kalın ünlülü bir öğe de: Akgül ve Aksoy yan yana durur.
Görevi bir sıfatın görevidir. İkinci öğeyi niteler, anlamın asıl yükünü de ikinci öğe taşır. Aktaş “beyaz taş”tır; soyadı taşlar arasında sınıflanır, renk ise ikincil bir bilgi olarak kalır. Aktaş, TÜİK ADNKS 2025 verilerinde 222.711 kişiyle otuzuncu sıradadır.
Öteki örnekler de aynı düzeni izler. Akkaya “ak kaya”, Akgül “beyaz gül”, Akbulut “ak bulut” demektir. Aksu “ak su, berrak su” anlamındadır ve pek çok yer adında da geçer. Aksoy “temiz soy” diye açıklanır; burada ak rengi değil temizliği anlatır. Akyol’da da benzer bir mecaz vardır: “ak yol”, yani açık, uğurlu yol. Akgün “aydınlık gün”, Akyıldız “parlak yıldız” diye okunur. Akdoğan’daki doğan ise iki türlü okunabilir: yırtıcı kuş “doğan” ya da “doğan, yükselen”. Kaynaklar bu soyadı için birini kesin olarak seçmez.
Fiil kökünden gelenlerin dışında başka tuzaklar da var. Akif ve Akil Arapça kökenli kişi adlarıdır. Akça ya da Akçe sözlükte kendi başına yer alır: “beyazımsı” ve Osmanlı’nın gümüş parası. Bu soyadları bölünmez, tek sözcük olarak ele alınır. Akman’da ise sonda -man eki vardır; çözümleme ak + -man biçiminde yapılır ve soyadı -man sayfasında ele alınır.
Ak- dilbilgisinde ne işe yarar?
- Anlamı
- beyaz; temiz, dürüst, lekesiz
- İşlevi
- Renk sıfatı olarak bileşiğin ilk öğesi; ikinci öğeyi 'beyaz, temiz, lekesiz' diye niteler.
Ak- hangi sözcüklerle birleşiyor?
- Ak + taş sert ve katı mineral kütlesi, kaya parçası Aktaş
- Ak + ağ (ak)gül beyaz Ağgül
- Ak + ağçay ağ: ak, beyaz (Azerbaycan ve doğu ağızları) Ağçay
- Ak + akad ak: beyaz; temiz, lekesiz Akad
- Ak + akakçe ak: beyaz; temiz, lekesiz Akakçe
- Ak + akarslan ak: beyaz; temiz, lekesiz Akarslan
- Ak + akat ak, beyaz Akat
- Ak + akata ak: beyaz; temiz Akata
- Ak + akatlı ak, beyaz Akatlı
- Ak + akbal ak, beyaz; temiz Akbal
- Ak + akbaşlı beyaz Akbaşlı
- Ak + akbayır beyaz Akbayır
- Ak + akbayrak beyaz Akbayrak
- Ak + akbaytogan ak: beyaz; temiz Akbaytogan
- Ak + akbıyık beyaz Akbıyık
- Ak + akboğa ak: beyaz; temiz, lekesiz Akboğa
- Ak + akbudak beyaz Akbudak
- Ak + akbuğa ak: beyaz; temiz, lekesiz Akbuğa
- Ak + akbulak ak: beyaz; duru Akbulak
- Ak + akbunar ak: beyaz; temiz, lekesiz Akbunar
- Ak + akcan beyaz; temiz Akcan
- Ak + akcebe ak: beyaz; temiz Akcebe
- Ak + akçakın ak: beyaz Akçakın
- Ak + akçelik ak, beyaz; temiz Akçelik
- Ak + akçura beyaz; iyi Akçura
- Ak + akdarı ak: beyaz Akdarı
- Ak + akdik beyaz; temiz, dürüst Akdik
- Ak + akdiş ak: beyaz; temiz, lekesiz Akdiş
- Ak + akduman ak: beyaz Akduman
- Ak + akdur beyaz; temiz, lekesiz Akdur
- Ak + akdülger beyaz; temiz Akdülger
- Ak + akel ak: beyaz; temiz, lekesiz Akel
- Ak + akgönül ak: beyaz; temiz, lekesiz Akgönül
- Ak + akgüç ak: beyaz; temiz Akgüç
- Ak + akgündüz ak, beyaz; temiz Akgündüz
- Ak + akkale ak: beyaz Akkale
- Ak + akkan ak, beyaz; temiz Akkan
- Ak + akkartal ak: beyaz; temiz, lekesiz Akkartal
- Ak + akkaynak beyaz; duru, temiz Akkaynak
- Ak + akkemik ak: beyaz; temiz Akkemik
- Ak + akkılıç ak, beyaz; parlak Akkılıç
- Ak + akkoca ak: beyaz; temiz, lekesiz Akkoca
- Ak + akkor ak: beyaz Akkor
- Ak + akkök ak: beyaz; temiz, lekesiz Akkök
- Ak + akleylek ak: beyaz; temiz, lekesiz Akleylek
- Ak + akmen ak, beyaz; temiz Akmen
- Ak + akmeşe ak: beyaz; temiz, lekesiz Akmeşe
- Ak + akoğlu beyaz; temiz Akoğlu
- Ak + akpek ak: beyaz; temiz Akpek
- Ak + aksakal ak, beyaz Aksakal
- Ak + aksakallı ak: beyaz Aksakallı
- Ak + aksan ak: beyaz; mecazen temiz, lekesiz Aksan
- Ak + aksoylu ak: beyaz; temiz, lekesiz Aksoylu
- Ak + aksoyoğlu ak: temiz, lekesiz Aksoyoğlu
- Ak + aksular ak: beyaz; temiz, lekesiz Aksular
- Ak + aksungur ak: beyaz Aksungur
- Ak + aksüt ak: beyaz; temiz Aksüt
- Ak + aksüyek ak: beyaz; temiz, lekesiz Aksüyek
- Ak + akşener ak: beyaz; temiz Akşener
- Ak + aktay ak, beyaz Aktay
85 grup daha (85 soyadı) aşağıdaki tam listede ve sonraki sayfalarda.
Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?
Ak- ön eki grubunda önce TÜİK ADNKS 2025 kişi sayısı, ardından bu sözlükteki tanınmış kişi kayıtlarının sayısı esas alınarak seçilen üyeler: Aktaş, Akalın, Akat.
| Soyadı | Kişi sayısı | Tanınmış kişi |
|---|---|---|
| Aktaş | 222.711 | 8 |
| Akalın | — | 8 |
| Akat | — | 8 |
| Akay | — | 8 |
| Akaydın | — | 8 |
| Akbal | — | 8 |
| Akbaş | — | 8 |
| Akbay | — | 8 |
Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?
- 1 listelenen üye
- 2–4 listelenen üye
- 5+ listelenen üye
- 0 listelenen üye
Harita yalnızca yayımlanan ilk 30 listelerini kapsar; listede yer almamak o ilde hiç taşıyıcı olmadığı anlamına gelmez.3,4
Ak- ile kurulan tüm soyadları
| # | Soyadı | Anlamı | Köken | Sıra | Harf |
|---|---|---|---|---|---|
| 01 | Aktaş | beyaz taş | Türkçe | 30 | 5 |
| 02 | Ağçay | ak çay, beyaz dere | Türkçe | – | 5 |
| 03 | Ağgül | ak gül, beyaz gül | Farsça | – | 5 |
| 04 | Akad | temiz ad; ak at; Akad | Türkçe | – | 4 |
| 05 | Akakçe | ak akçe, parlak gümüş para | Türkçe | – | 6 |
| 06 | Akalan | beyaz düzlük | Türkçe | – | 6 |
| 07 | Akalın | alnı ak, onurlu | Türkçe | – | 6 |
| 08 | Akarslan | ak arslan | Türkçe | – | 8 |
| 09 | Akat | ak at, beyaz at | Türkçe | – | 4 |
| 10 | Akata | ak ata, saygın ata | Türkçe | – | 5 |
| 11 | Akatlı | ak atlı | Türkçe | – | 6 |
| 12 | Akay | ak ay, parlak ay | Türkçe | – | 4 |
| 13 | Akaydın | ak ve aydınlık | Türkçe | – | 7 |
| 14 | Akbağ | ak bağ; temiz bağlılık ya da ak üzüm bağı | Türkçe | – | 5 |
| 15 | Akbal | ak bal, temiz bal | Türkçe | – | 5 |
| 16 | Akbalık | akbalık (tatlı su balığı) | Türkçe | – | 7 |
| 17 | Akbaş | ak baş, beyaz başlı | Türkçe | – | 5 |
| 18 | Akbaşlı | başı ak, ak saçlı | Türkçe | – | 7 |
| 19 | Akbay | temiz yürekli, saygın kişi | Türkçe | – | 5 |
| 20 | Akbayır | ak bayır, beyaz yamaç | Türkçe | – | 7 |
| 21 | Akbayrak | ak bayrak | Türkçe | – | 8 |
| 22 | Akbayram | ak bayram | Farsça | – | 8 |
| 23 | Akbaytogan | ak, varlıklı doğan | Türkçe | – | 10 |
| 24 | Akbel | ak geçit | Türkçe | – | 5 |
| 25 | Akbıyık | ak bıyık | Türkçe | – | 7 |
| 26 | Akboğa | ak boğa | Türkçe | – | 6 |
| 27 | Akbudak | ak budak, beyaz dal | Türkçe | – | 7 |
| 28 | Akbuğa | ak boğa (eski söyleyiş) | Türkçe | – | 6 |
| 29 | Akbuğday | ak buğday, beyaz buğday | Türkçe | – | 8 |
| 30 | Akbulak | ak pınar, duru kaynak | Türkçe | – | 7 |
| 31 | Akbulat | parlak çelik | Farsça | – | 7 |
| 32 | Akbulut | ak bulut, beyaz bulut | Türkçe | – | 7 |
| 33 | Akbunar | ak pınar, duru kaynak | Türkçe | – | 7 |
| 34 | Akburak | ak Burak | Arapça | – | 7 |
| 35 | Akcan | ak can, temiz yürekli sevgili | Farsça | – | 5 |
| 36 | Akcebe | ak zırh | Moğolca | – | 6 |
| 37 | Akçakın | ak kıvılcım ya da ak akın | Türkçe | – | 7 |
| 38 | Akçal | ak benekli; ak kayalık | Türkçe | – | 5 |
| 39 | Akçam | ak çam, beyaz çam | Türkçe | – | 5 |
| 40 | Akçatepe | ak görünen tepe | Türkçe | – | 8 |
| 41 | Akçay | ak çay, berrak dere | Türkçe | – | 5 |
| 42 | Akçayöz | duru akarsuyun özü | Türkçe | – | 7 |
| 43 | Akçelik | ak çelik, parlak çelik | Türkçe | – | 7 |
| 44 | Akçıl | ağarmış, beyazımsı | Türkçe | – | 5 |
| 45 | Akçiçek | beyaz çiçek | Türkçe | – | 7 |
| 46 | Akçöl | ak çöl, ağaran bozkır | Türkçe | – | 5 |
| 47 | Akçura | iyiliksever ruh | Türkçe | – | 6 |
| 48 | Akdağ | ak dağ, karlı dağ | Türkçe | – | 5 |
| 49 | Akdarı | ak darı, darı | Türkçe | – | 6 |
| 50 | Akdaş | ak taş, beyaz taş | Türkçe | – | 5 |
| 51 | Akdemir | ak demir, parlak demir | Türkçe | – | 7 |
| 52 | Akdeniz | Avrupa, Asya ve Afrika arasındaki iç deniz | Türkçe | – | 7 |
| 53 | Akdik | temiz ve dik duruşlu | Türkçe | – | 5 |
| 54 | Akdiş | ak dişli | Türkçe | – | 5 |
| 55 | Akdoğan | ak doğan; temiz doğmuş | Türkçe | – | 7 |
| 56 | Akduman | ak duman, beyaz sis | Türkçe | – | 7 |
| 57 | Akdur | ak kal, temiz dur | Türkçe | – | 5 |
| 58 | Akdülger | ak + dülger (marangoz) | Farsça | – | 8 |
| 59 | Akel | temiz el; ak yurt | Türkçe | – | 4 |
| 60 | Aker | ak yiğit, temiz yürekli er | Türkçe | – | 4 |
| 61 | Akgöl | ak göl, duru göl | Türkçe | – | 5 |
| 62 | Akgönül | temiz yürekli | Türkçe | – | 7 |
| 63 | Akgöz | ak göz | Türkçe | – | 5 |
| 64 | Akgüç | temiz güç | Türkçe | – | 5 |
| 65 | Akgül | ak gül, beyaz gül | Farsça | – | 5 |
| 66 | Akgün | ak gün, mutlu gün | Türkçe | – | 5 |
| 67 | Akgündoğdu | aydınlık gün doğdu | Türkçe | – | 10 |
| 68 | Akgündüz | ak gündüz, aydınlık gün | Türkçe | – | 8 |
| 69 | Akhan | ak bey, temiz yürekli hükümdar | Türkçe | – | 5 |
| 70 | Akışık | ak ışık, duru aydınlık | Türkçe | – | 6 |
| 71 | Akkale | ak kale, beyaz hisar | Arapça | – | 6 |
| 72 | Akkan | temiz soylu; ak han | Türkçe | – | 5 |
| 73 | Akkanat | beyaz kanat | Türkçe | – | 7 |
Sık sorulanlar
- Akın soyadı “ak” sözcüğünden mi gelir?
Hayır. Akın, akmak fiilinden türemiş bir sözcüktür ve “hücum, baskın” anlamına gelir.
- Aksoy’daki “ak” renk mi bildirir?
Burada mecaz anlam öne çıkar: “temiz, lekesiz”. Aksoy bu yüzden “temiz soy” diye açıklanır.
Kaynaklar
- 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
- 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
- 3Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)
- 4Natural Earth, Natural Earth: Admin-1 boundaries