Ek·34 soyadı
Gök-
gök, gökyüzü; mavi
- Soyadı
- 34
- bu sözlükte
- Ulusal ilk 30’da
- 0
- ADNKS 2025
- Konum
- ön öge
Gök- ne anlama gelir?
Göksu bir ırmak adı olarak da bilinir ve “mavi su” diye okunur. Gökhan ise “gök han” demektir ve göğün kendisine gönderme yapar. İki soyadı, gök sözcüğünün iki anlamını yan yana gösterir: renk olarak “mavi” ve yer olarak “gökyüzü”.
Güncel Türkçe Sözlük bu iki anlamı da verir. Sözcüğün eski Türkçe biçimi kök idi; bugünkü gök ses değişmesiyle oluşmuştur. Soyadlarında gök bileşiğin ilk sözcüğüdür. Bağımsız bir sözcük olduğu için ünlü uyumuyla değişmez. İkinci öğe kalın ünlülü de olabilir, ince ünlülü de: Gökhan ve Gökdemir aynı öğeyle başlar.
Anlamın merkezi ikinci öğededir. Gökkaya “gök renkli kaya” ya da “göğe yükselen kaya” diye okunabilir; her iki durumda da bir kaya adıdır. Göktaş “gök taşı” demektir. Sözlükteki göktaşı maddesi “meteor taşı” anlamına gelir; soyadı bu sözcüğü çağrıştırır. Gökalp “gök alp”, yani “göksel kahraman” diye açıklanır. Gökdemir “gök demir” demektir. Gökdoğan’daki doğan hem kuş adı hem de “doğan, yükselen” diye okunabilir; kaynaklar bu ad için tek bir okuma vermez.
Göktürk ayrı bir yer tutar. Tarih yazımında erken bir Türk devletinin adı olarak bilinir ve “gök Türk” diye çözümlenir. Soyadında bu tarihsel ad bir sözcük olarak kullanılır.
Bazı Gök- adları aslında bileşik değildir. Gökmen, gök sözcüğüne -men eki getirilerek kurulmuştur. Göksel de gök ile -sel ekinden oluşur ve sözlükte “gökle ilgili” anlamıyla yer alır; buradaki sel “taşkın” anlamındaki sözcük değildir. Gökçe ve Gökçen ise kalıplaşmış sözcük ve adlardır: “gök renginde, mavimsi” ve eski kullanımda “güzel”. Bu soyadları bölünmeden, tek sözcük olarak ele alınır.
Renk adı olarak gök ile mavi arasında da bir ayrım vardır. Mavi Türkçeye Arapçadan geçmiş bir sözcüktür ve “suya ait, su renginde” anlamındaki bir sıfata dayanır. Gök ise Türkçenin kendi sözcüğüdür. Soyadlarında maviyi anlatan öğe olarak çoğunlukla gök görülür; Göksu bunun tipik örneğidir.
Gök- dilbilgisinde ne işe yarar?
- Anlamı
- gök, gökyüzü; mavi
- İşlevi
- Bileşiğin ilk öğesi; 'gök, gökyüzü' ya da renk olarak 'mavi' anlamıyla niteler.
Gök- hangi sözcüklerle birleşiyor?
- Gök + algök al: kırmızı, kızıl Algök
- Gök + alp yiğit, kahraman Gökalp
- Gök + berk sağlam, güçlü Gökberk
- Gök + çay çay: dere, küçük ırmak Gökçay
- Gök + çınar çınar: uzun ömürlü, geniş yapraklı ağaç Gökçınar
- Gök + çiğdem çiğdem: baharda açan yumrulu kır çiçeği Gökçiğdem
- Gök + dağ dağ Gökdağ
- Gök + er erkek, yiğit Göker
- Gök + gökay gök; mavi Gökay
- Gök + gökbakar gökyüzü Gökbakar
- Gök + gökbulut gök; mavi Gökbulut
- Gök + gökcan gök Gökcan
- Gök + gökdemir gök; mavi Gökdemir
- Gök + gökgöz gök: gökyüzü; mavi Gökgöz
- Gök + gökhan gök, gökyüzü Gökhan
- Gök + gökkaya gök: gökyüzü; mavi Gökkaya
- Gök + gökmen gök; mavi Gökmen
- Gök + göknil gök; mavi Göknil
- Gök + göksan gökyüzü Göksan
- Gök + göksever gök: gökyüzü Göksever
- Gök + göksoy gök: gökyüzü; mavi Göksoy
- Gök + göksungur gök: gökyüzü; mavi Göksungur
- Gök + göktepe gök; mavi Göktepe
- Gök + göktuna gök; mavi Göktuna
- Gök + gökyıldız gökyüzü; mavi Gökyıldız
- Gök + gökyiğit gök: gökyüzü; mavi Gökyiğit
- Gök + oğlan erkek çocuk, delikanlı Gökoğlan
- Gök + pınar kaynak, su gözü Gökpınar
- Gök + su su: akarsu Göksu
- Gök + tan gün doğmadan önceki aydınlık Göktan
- Gök + taş sert ve katı mineral kütlesi, kaya parçası Göktaş
- Gök + tay tay: at yavrusu Göktay
- Gök + türk Türkçe konuşan halk ve bu halktan olan kimse Göktürk
- Gök + yay yay: ok atmaya yarayan araç Gökyay
Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?
Gök- ön eki grubunda önce TÜİK ADNKS 2025 kişi sayısı, ardından bu sözlükteki tanınmış kişi kayıtlarının sayısı esas alınarak seçilen üyeler: Gökalp, Gökay, Gökdemir.
| Soyadı | Kişi sayısı | Tanınmış kişi |
|---|---|---|
| Gökalp | — | 8 |
| Gökay | — | 8 |
| Gökdemir | — | 8 |
| Göker | — | 8 |
| Gökmen | — | 8 |
| Göksu | — | 8 |
| Göktaş | — | 8 |
| Göktepe | — | 8 |
Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?
- 1 listelenen üye
- 2–4 listelenen üye
- 5+ listelenen üye
- 0 listelenen üye
Harita yalnızca yayımlanan ilk 30 listelerini kapsar; listede yer almamak o ilde hiç taşıyıcı olmadığı anlamına gelmez.3,4
Gök- ile kurulan tüm soyadları
| # | Soyadı | Anlamı | Köken | Harf |
|---|---|---|---|---|
| 01 | Algök | kızıl gök | Türkçe | 5 |
| 02 | Gökalp | gök yiğidi | Türkçe | 6 |
| 03 | Gökay | gökteki ay | Türkçe | 5 |
| 04 | Gökbakar | göğe bakan | Türkçe | 8 |
| 05 | Gökberk | gök gibi sağlam | Türkçe | 7 |
| 06 | Gökbulut | gökteki bulut | Türkçe | 8 |
| 07 | Gökcan | sevgili gök | Farsça | 6 |
| 08 | Gökçay | mavi dere | Türkçe | 6 |
| 09 | Gökçınar | göğe yükselen çınar | Farsça | 8 |
| 10 | Gökçiğdem | mavi çiğdem | Türkçe | 9 |
| 11 | Gökdağ | mavi dağ, göğe uzanan dağ | Türkçe | 6 |
| 12 | Gökdemir | mavi demir; gök demiri | Türkçe | 8 |
| 13 | Göker | gök yiğit; mavi gözlü | Türkçe | 5 |
| 14 | Gökgöz | mavi gözlü | Türkçe | 6 |
| 15 | Gökhan | göklerin hanı | Türkçe | 6 |
| 16 | Gökkaya | mavi kaya, göğe uzanan kaya | Türkçe | 7 |
| 17 | Gökmen | gök gibi; gök gözlü | Türkçe | 6 |
| 18 | Göknil | gök mavisi | Farsça | 6 |
| 19 | Gökoğlan | gök oğlan | Türkçe | 8 |
| 20 | Gökpınar | mavi pınar | Türkçe | 8 |
| 21 | Göksan | gök + san (ün) | Türkçe | 6 |
| 22 | Göksever | göğü seven | Türkçe | 8 |
| 23 | Göksoy | gök soy | Türkçe | 6 |
| 24 | Göksu | mavi su; Göksu ırmağı | Türkçe | 5 |
| 25 | Göksungur | gök sungur, göklerin şahini | Türkçe | 9 |
| 26 | Göktan | gökyüzünün şafağı | Türkçe | 6 |
| 27 | Göktaş | göktaşı; mavi taş | Türkçe | 6 |
| 28 | Göktay | gök tay; gökteki ay | Türkçe | 6 |
| 29 | Göktepe | mavi tepe, göğe yakın tepe | Türkçe | 7 |
| 30 | Göktuna | gök pars | Türkçe | 7 |
| 31 | Göktürk | Göktürk hanedanının adı | Türkçe | 7 |
| 32 | Gökyay | gök yayı | Türkçe | 6 |
| 33 | Gökyıldız | gökteki yıldız | Türkçe | 9 |
| 34 | Gökyiğit | gök yiğidi, ulu yiğit | Türkçe | 8 |
Sık sorulanlar
- Gök- soyadlarında “mavi” mi “gökyüzü” mü demektir?
İkisi de mümkündür. Göksu’da renk, Gökhan’da gökyüzü öne çıkar; çoğu adda iki okuma birlikte durur.
- Göksel, gök ve sel sözcüklerinden mi oluşur?
Hayır. Göksel, gök sözcüğüne -sel eki getirilerek türetilmiştir ve “gökle ilgili” demektir.
Kaynaklar
- 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
- 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
- 3Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)
- 4Natural Earth, Natural Earth: Admin-1 boundaries