-kaya

§1-kaya ne anlama gelir?

Kaynaklar^1,2,3

§2-kaya dilbilgisinde ne işe yarar?

Anlamı

kaya

İşlevi

Bileşiğin son öğesi olarak 'kaya' sözcüğü.

Örnekler

Karakaya, Akkaya, Özkaya, Kızılkaya, Bozkaya, Sarıkaya, Gökkaya, Alpkaya, Yücekaya

§3-kaya hangi sözcüklerle birleşiyor?

• -kaya + akça oldukça beyaz, beyazımsı Akçakaya
• -kaya + akkaya beyaz; temiz Akkaya
• -kaya + alkaya al: kırmızı, kızıl Alkaya
• -kaya + alpkaya alp: yiğit, kahraman Alpkaya
• -kaya + altınkaya altın: değerli sarı maden Altınkaya
• -kaya + altun altın Altunkaya
• -kaya + bal bal: arıların yaptığı tatlı madde Balkaya
• -kaya + baş baş; ilk, önde gelen Başkaya
• -kaya + bozkaya boz: gri, toprak rengi Bozkaya
• -kaya + büyükkaya boyutu, yaşı ya da önemi fazla olan Büyükkaya
• -kaya + çankaya çan Çankaya
• -kaya + çelikkaya çelik: sert demir alaşımı Çelikkaya
• -kaya + çetin sert, zor, dayanıklı Çetinkaya
• -kaya + demirkaya sert, dövülerek işlenen gri metal Demirkaya
• -kaya + döşkaya döş: göğüs; yamaç Döşkaya
• -kaya + er erkek, yiğit Erkaya
• -kaya + erenkaya eren: ermiş, evliya; yiğit Erenkaya
• -kaya + gökkaya gök: gökyüzü; mavi Gökkaya
• -kaya + ikiz ikiz: aynı anda doğan iki kardeş; eş İkizkaya
• -kaya + inkaya in: hayvan yuvası, mağara İnkaya
• -kaya + ipekkaya ipek: ipek böceğinin kozasından elde edilen tel İpekkaya
• -kaya + karakaya siyah; büyük Karakaya
• -kaya + kaypakkaya kaypak: kaygan; mecazen sözünde durmayan Kaypakkaya
• -kaya + kılıç uzun, keskin ağızlı kesici silah Kılıçkaya
• -kaya + kızıl kırmızı Kızılkaya
• -kaya + kocakaya büyük, iri Kocakaya
• -kaya + köklükaya köklü: kökü olan; kökleşmiş, sağlam Köklükaya
• -kaya + küçük küçük, ufak Küçükkaya
• -kaya + morkaya mor: menekşe rengi Morkaya
• -kaya + orta orta Ortakaya
• -kaya + ozankaya ozan: saz şairi, halk ozanı Ozankaya
• -kaya + örskaya örs: üzerinde demir dövülen araç Örskaya
• -kaya + öz öz: kendi; saf, katışıksız Özkaya
• -kaya + pazarkaya pazar: alışveriş yeri; haftanın günü Pazarkaya
• -kaya + petekkaya petek: arı kovanındaki bal gözeneği Petekkaya
• -kaya + sandık sandık: kapaklı tahta kutu Sandıkkaya
• -kaya + sarıkaya sarı Sarıkaya
• -kaya + sertkaya katı, çetin Sertkaya
• -kaya + sivrikaya sivri: ucu keskin ve batıcı Sivrikaya
• -kaya + şahin doğangillerden avcı kuş Şahinkaya
• -kaya + top yuvarlak; top Topkaya
• -kaya + tümkaya tüm: bütün, eksiksiz Tümkaya
• -kaya + ulu büyük, yüce Ulukaya
• -kaya + üstünkaya üstün, yüksek Üstünkaya
• -kaya + yalçın yalçın: dik, sarp; düz, çıplak, kaygan Yalçınkaya
• -kaya + yanıkkaya yanık: yanmış, kavrulmuş Yanıkkaya
• -kaya + yankaya yan: bir şeyin sağ ya da sol tarafı Yankaya
• -kaya + yerlikaya yerli: bir yerin asıl halkından, yerinde duran Yerlikaya
• -kaya + yeşilkaya taze yaprak ve çimen renginde olan Yeşilkaya
• -kaya + yılmaz yılmayan, korkmayan Yılmazkaya
• -kaya + yüksek yüksek: altı ile üstü arası çok olan Yüksekkaya

§4Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?

-kaya öğesi grubunda önce TÜİK ADNKS 2025 kişi sayısı, ardından bu sözlükteki tanınmış kişi kayıtlarının sayısı esas alınarak seçilen üyeler: Akkaya, Alkaya, Altınkaya.

§5Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?

Harita yalnızca yayımlanan ilk 30 listelerini kapsar; listede yer almamak o ilde hiç taşıyıcı olmadığı anlamına gelmez.^3,4

§6-kaya ile kurulan tüm soyadları

§7Sık sorulanlar

Karakaya bir yer adı mıdır, yoksa “kara kaya” mı demektir?

İkisi de olabilir. Sözcük olarak “kara kaya” anlamına gelir ve aynı ad birçok köy ve tepede görülür. Hangi okumanın geçerli olduğu ancak bir kaynakla söylenebilir.

Akkaya neden iki k ile yazılır?

Ak sözcüğü k ile biter, kaya da k ile başlar. Bileşikte iki sözcük olduğu gibi yan yana yazıldığı için k iki kez görünür.

Kaynaklar

1. 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
2. 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
3. 3Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)
4. 4Natural Earth, Natural Earth: Admin-1 boundaries