Ek·44 soyadı
-ay
ay; güzel, parlak
- Soyadı
- 44
- bu sözlükte
- Ulusal ilk 30’da
- 0
- ADNKS 2025
- Konum
- son öge
-ay ne anlama gelir?
İlkay adı iki tanıdık sözcükten oluşur: ilk ve ay. “İlk ay”, yani gökyüzünde yeniden görünen hilal. Bu sayfa, ay sözcüğünün böyle bileşiklerin sonunda kullanıldığı soyadlarını ele alır.
Ay, Türkçenin en eski sözcüklerinden biridir ve “Dünya’nın uydusu” ile “yılın on iki bölümünden her biri” anlamlarını taşır. Ad öğesi olarak ise çoğu zaman “güzel, parlak, ışıklı” anlamını katar. Bileşikte son öğe olduğu için anlamın merkezidir; ilk öğe bu ayı niteler ya da onunla yan yana gelen bir kavramı ekler.
Tam bir sözcük olduğundan ünlü uyumuna göre değişmez. Kalın ünlülü Alpay’da da ince ünlülü Günay’da da biçim -ay olarak kalır. İki parça bitişik yazılır.
Örneklerin çoğu aynı zamanda tanınmış kişi adlarıdır. Alpay alp “kahraman” ile kurulur ve “kahraman ay” diye çözümlenir. Tuncay’da ilk öğe tunç “bronz”dur; yazımda tunç sözcüğünün sonundaki ç, ünlüden önce *c*ye döner. Günay gün ile *ay*ı yan yana getirir: “güneş ve ay”. Eray’da er “yiğit”, Kutay’da kut “uğur, mutluluk” vardır. Akay “ak, parlak ay”, Özay “öz, gerçek ay” anlamına gelir. Bu adlar soyadı olarak geçtiğinde çoğu zaman bir kişi adından gelmiş olabilir; kayıtlar bunu her zaman göstermez.
Kızılay ayrı bir not ister. Ad kızıl “kırmızı” ile ay sözcüğünden kurulur ve “kırmızı hilal” anlamına gelir. Aynı sözcük bir yardım kuruluşunun adı olarak da bilinir. Soyadı sayfasında yalnızca sözcüğün anlamı anlatılır.
Sonu -ay olan her ad bu öğeyi taşımaz. Olay “meydana gelen iş, durum” ve Kolay “güçlük çekilmeden yapılan” birer sözlük sözcüğüdür. Atalay ise ya ata, al ve ay öğelerinden kurulmuş ya da bütün hâlinde bir kişi adı olarak okunur; kendiliğinden bölünmez.
Aynı sözcük adın başında da yer alabilir. Aydemir, Aydoğan ve Ayhan gibi adlar Ay- ile başlayan soyadları sayfasında anlatılır.
-ay dilbilgisinde ne işe yarar?
- Anlamı
- ay; güzel, parlak
- İşlevi
- Bileşiğin son öğesi olarak 'ay' sözcüğü; adlara 'güzel, parlak' anlamı katar.
-ay hangi sözcüklerle birleşiyor?
- ak + ay ak: beyaz; parlak Akay
- akınay + ay akın: sel, baskın; akıp gelen kalabalık Akınay
- alanay + ay alan: açık, düz yer Alanay
- alp + ay yiğit, kahraman Alpay
- altın + ay altın: değerli sarı maden Altınay
- altunay + ay altın Altunay
- ata + ay ata: baba; ata, ced Atay
- bat-anay + ay batmak + -an: batan Batanay
- baturay + ay savaşçı, kahraman Baturay
- berkay + ay sağlam, güçlü Berkay
- binay + ay bin: on kere yüz; çok sayıda Binay
- demiray + ay demir; sağlamlık Demiray
- dinçay + ay dinç: zinde, güçlü Dinçay
- doğan + ay doğan: doğmakta olan, yükselen; doğan kuşu Doğanay
- eray + ay er: erkek, yiğit Eray
- ergençay + ay er: erkek, yiğit Ergençay
- fer + ay parlaklık, aydınlık, görkem Feray
- genay + ay gen: geniş, bol Genay
- gençay + ay genç: yaşı ilerlememiş Gençay
- gökay + ay gök; mavi Gökay
- gülay + ay dikenli, güzel kokulu bir süs bitkisi ve onun çiçeği Gülay
- gümüşay + ay gümüş: parlak beyaz değerli maden Gümüşay
- gün + ay gün: güneş Günay
- günay + ay gün; güneş Günday
- güray + ay gür: güçlü, canlı, bol Güray
- ışıl + ay ışıklı, parlak Işılay
- ilkay + ay ilk: birinci, en önce gelen Ilkay
- kızıl + ay kızıl: parlak kırmızı Kızılay
- kor + ay közün kızgın hâli, ateş parçası Koray
- kut + ay kut, talih, esenlik Kutay, Kutlay
- kutlu + ay uğurlu, kut taşıyan Kutluay
- küçükay + ay küçük: ufak Küçükay
- mutay + ay mut: sevinç, mutluluk Mutay
- ok + ay ok: yayla atılan uçlu çubuk Okay
- öz + ay öz, katışıksız Özay
- özataay + ay öz, gerçek Özatay
- sunay + ay Aysun adındaki sun Sunay
- şenay + ay neşeli, güler yüzlü Şenay
- tekinay + ay prens; hakan soyundan kişi Tekinay
- tolun + ay dolu, dolgun (ay için) Tolunay
- tunc + ay tunç: bronz Tuncay
- tümay + ay bütün, tam Tümay
- türk + ay Türk: Türk ulusundan Türkay
Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?
-ay son eki grubunda önce TÜİK ADNKS 2025 kişi sayısı, ardından bu sözlükteki tanınmış kişi kayıtlarının sayısı esas alınarak seçilen üyeler: Akay, Alpay, Altınay.
| Soyadı | Kişi sayısı | Tanınmış kişi |
|---|---|---|
| Akay | — | 8 |
| Alpay | — | 8 |
| Altınay | — | 8 |
| Atay | — | 8 |
| Demiray | — | 8 |
| Doğanay | — | 8 |
| Gökay | — | 8 |
| Günay | — | 8 |
Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?
- 1 listelenen üye
- 2–4 listelenen üye
- 5+ listelenen üye
- 0 listelenen üye
Harita yalnızca yayımlanan ilk 30 listelerini kapsar; listede yer almamak o ilde hiç taşıyıcı olmadığı anlamına gelmez.3,4
-ay ile kurulan tüm soyadları
| # | Soyadı | Anlamı | Köken | Harf |
|---|---|---|---|---|
| 01 | Akay | ak ay, parlak ay | Türkçe | 4 |
| 02 | Akınay | akın ayı, ilerleyen ay | Türkçe | 6 |
| 03 | Alanay | alana doğan ay | Türkçe | 6 |
| 04 | Alpay | ay gibi parlak yiğit | Türkçe | 5 |
| 05 | Altınay | altın ay | Türkçe | 7 |
| 06 | Altunay | altın ay | Türkçe | 7 |
| 07 | Atay | ataların ayı | Türkçe | 4 |
| 08 | Batanay | batan ay | Türkçe | 7 |
| 09 | Baturay | kahraman + ay | Türkçe | 7 |
| 10 | Berkay | güçlü ay | Türkçe | 6 |
| 11 | Binay | bin ay; çok güzel, parlak | Türkçe | 5 |
| 12 | Demiray | demir gibi sağlam, ay gibi parlak | Türkçe | 7 |
| 13 | Dinçay | dinç ay | Türkçe | 6 |
| 14 | Doğanay | doğan ay, yükselen ay | Türkçe | 7 |
| 15 | Eray | ay gibi parlak yiğit | Türkçe | 4 |
| 16 | Ergençay | er + Gençay | Türkçe | 8 |
| 17 | Feray | ay ışığı, ayın parıltısı | Türkçe | 5 |
| 18 | Genay | geniş ay | Türkçe | 5 |
| 19 | Gençay | genç ay, hilal | Türkçe | 6 |
| 20 | Gökay | gökteki ay | Türkçe | 5 |
| 21 | Gülay | güllerin açtığı ay | Türkçe | 5 |
| 22 | Gümüşay | gümüş ay | Türkçe | 7 |
| 23 | Günay | güneş ve ay | Türkçe | 5 |
| 24 | Günday | güneş ve ay | Türkçe | 6 |
| 25 | Güray | gür ay, parlak ay | Türkçe | 5 |
| 26 | Ilkay | ilk ay, yeni ay; ad | Türkçe | 5 |
| 27 | Işılay | ışıldayan ay, parlak ay | Türkçe | 6 |
| 28 | Kızılay | kızıl ay, kırmızı hilal | Türkçe | 7 |
| 29 | Koray | kor gibi parlak; ateşli kişi | Türkçe | 5 |
| 30 | Kutay | kutlu ay; ipek | Türkçe | 5 |
| 31 | Kutlay | uğurlu ay | Türkçe | 6 |
| 32 | Kutluay | uğurlu ay, kutlu ay | Türkçe | 7 |
| 33 | Küçükay | küçük ay | Türkçe | 7 |
| 34 | Mutay | mutluluk ayı | Türkçe | 5 |
| 35 | Okay | ok ve ay | Türkçe | 4 |
| 36 | Özatay | öz + Atay (ata + ay) | Türkçe | 6 |
| 37 | Özay | öz ay, saf ay | Türkçe | 4 |
| 38 | Sunay | Aysun adının ters biçimi | Türkçe | 5 |
| 39 | Şenay | neşeli ay | Türkçe | 5 |
| 40 | Tekinay | prens + ay | Türkçe | 7 |
| 41 | Tolunay | dolunay | Türkçe | 7 |
| 42 | Tuncay | tunç gibi sağlam, ay gibi parlak | Türkçe | 6 |
| 43 | Tümay | dolunay | Türkçe | 5 |
| 44 | Türkay | Türk'ün ayı | Türkçe | 6 |
Sık sorulanlar
- Günay soyadı ne anlama gelir?
Günay, gün “gün, güneş” ile ay sözcüğünü birleştirir ve “güneş ile ay” diye açıklanır. Aynı zamanda yaygın bir kişi adıdır.
- Tuncay neden “c” ile yazılır?
İlk öğe tunç “bronz”dur. Sonundaki ç, ardından ünlü gelince yumuşayarak c olur.
Kaynaklar
- 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
- 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
- 3Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)
- 4Natural Earth, Natural Earth: Admin-1 boundaries