Ek·267 soyadı
-cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü
-cı: o işi yapan, satan
- Soyadı
- 267
- bu sözlükte
- Ulusal ilk 30’da
- 0
- ADNKS 2025
- Konum
- son öge
-cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü ne anlama gelir?
Bir çarşıyı dolaşan, dükkân tabelalarında bu eki defalarca görür: kalaycı, kahveci, sütçü. Aynı ek soyadlarında da en verimli meslek ekidir. Demir sözcüğüne gelince Demirci, yani “demir işleyen usta” ortaya çıkar.
Ekin biçimi iki kurala bağlıdır. Ünlüsü büyük ünlü uyumuna göre dört yoldan biri olur: -cı, -ci, -cu, -cü. Ünsüzü de kökün sonuna bakar. Kök sert ünsüzle (p, ç, t, k, f, h, s, ş) bitiyorsa c sertleşir ve ç olur. Böylece sekiz biçim çıkar. Bakırcı ve Kalaycı -cı alır. Demirci ve Değirmenci -ci alır. Topçu -çu, Sütçü -çü alır, çünkü top ve süt sert ünsüzle biter. Ünlüyle biten köklerde ek doğrudan gelir: kahve → Kahveci, araba → Arabacı.
Anlamı “bir şeyi yapan, satan ya da onunla uğraşan kişi”dir. Bakırcı “bakır işleyen”, Kalaycı “kap kacağı kalaylayan” ustadır. Topçu “top kullanan asker”, Sütçü “süt satan” kişidir. Değirmenci “değirmen işleten”, Avcı “av yapan” demektir. Kahveci hem kahve satanı hem de kahvehane işletenini anlatır.
Soyadında ek her zaman sonda durur ve sözcüğü bir meslek adına çevirir. Bu yüzden sitede kategoriyi kök değil meslek belirler. Demirci, madenler grubuna değil zanaatlar grubuna girer; demir ise ikincil bilgi olarak kalır. -oğlu eklenince yapı bir kat daha uzar: Demircioğlu “demircinin oğlu” demektir.
Sondaki her -cı bu ek değildir. Hacı Arapça kökenli bir sözcüktür ve “hacca gitmiş kişi” anlamına gelir; ha- diye bir kök yoktur. Öncü (ön + -cü) gerçekten bu ekle kurulmuştur. Ama sözlükte kalıplaşmış bir sözcüktür, “en önde giden” anlamıyla ayrıca ele alınır. Yazıcı ise yaz- fiiline -ıcı eklenerek kurulur. Bu, fiilden ad yapan başka bir ektir. Anlamı “yazı yazan, kâtip” olduğu için yine meslek soyadları arasında yer alır.
1934 düzenlemesi bu soyadlarını özel olarak ele almaz. Nizamnamenin 5. maddesi yeni soyadlarının Türk dilinden alınmasını esas alır. -cı soyadlarının çoğu bir zanaat adını taşır.
-cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü dilbilgisinde ne işe yarar?
- Anlamı
- -cı: o işi yapan, satan
- İşlevi
- Meslek ve uğraş adı yapan ek: 'X ile uğraşan, X yapan/satan'. Ünlü uyumuna göre dört, sert ünsüzden sonra ç'li dört biçimi vardır (Demirci, Topçu, Sütçü).
- Biçimleri
- -cı-ci-cu-cü-çı-çi-çu-çü
-cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü hangi sözcüklerle birleşiyor?
- aba + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü kalın yünlü kumaş, keçe Abacı
- afyon + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü afyon: haşhaştan elde edilen madde; Afyon ili Afyoncu
- ahlat + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü ahlat: yaban armudu ağacı ve meyvesi Ahlatçı
- akın + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü akın: düşman topraklarına yapılan hızlı saldırı Akıncı
- anbar + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü anbar: ambar, depo Anbarcı
- ara + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü ara, iki şey arasındaki yer Aracı
- araba + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü at ya da öküz arabası Arabacı
- arı + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü arı: bal yapan böcek Arıcı
- armut + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü armut: tatlı, sulu bir meyve ve ağacı Armutçu
- arpa + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü arpa Arpacı
- aş + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü aş: pişmiş yemek Aşçı
- aşı + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü aşı: ağaca başka türden dal kaynaştırma; bağışıklık eriyiği Aşıcı
- ateş + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü ateş: yanma sırasında çıkan ısı ve ışık Ateşçi
- av + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü avlanan hayvan; avlanma Avcı, Avcu
- ayna + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü ayna Aynacı
- ayran + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü ayran: yoğurt ve sudan yapılan içecek Ayrancı
- ayva + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü ayva: gülgillerden ağaç ve meyvesi Ayvacı
- badem + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü badem Bademci
- bağ + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü üzüm bağı Bağcı
- bahçe + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü bahçe Bahçeci
- bakır + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü bakır Bakırcı
- bal + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü arıların çiçek özünden yaptığı tatlı madde Balcı
- balık + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü balık: suda yaşayan omurgalı Balıkçı
- balta + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü ağaç kesmeye yarayan alet Baltacı
- bardak + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü bardak: su içilen kap; eskiden testi Bardakçı
- barut + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü barut: patlayıcı toz Barutçu, Barutçuyan
- barutçu + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü barutçu: barut yapan ya da satan kimse Barutçiyan
- basma + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü kalıpla desen basılmış pamuklu kumaş Basmacı
- baş + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü baş: kafa; koyun ve sığır başı Başçı
- bayrak + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü bayrak, sancak Bayrakçı
- bek + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü bek: sağlam, sert; bekle- fiilinin kökü Bekçi
- bekmez + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü bekmez: pekmezin b ile söylenen biçimi Bekmezci
- beşik + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü beşik: bebeği sallayarak uyutmaya yarayan küçük yatak Beşikçi
- bıçak + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü kesici araç Bıçakçı
- boncuk + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü boncuk: ipe dizilen delikli süs tanesi Boncukçu
- borazan + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü borazan: boru biçiminde üflemeli çalgı Borazancı
- bostan + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü bostan: sebze bahçesi Bostancı
- boya + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü boya: renk veren madde Boyacı
- boza + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü boza Bozacı
- börek + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü yufka ile yapılan hamur işi Börekçi
- buğday + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü buğday Buğdaycı
- bul + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü bulmak: aranan şeyi ele geçirmek Bulucu
- buyruk + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü buyruk: emir, ferman; eskiden komutan Buyrukçu
- büyükakıncı + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü büyük: iri, yaşça ya da önemce üstün Büyükakinci
- büyükkörükçü + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü büyük: iri, yaşça büyük Büyükkörükçü
- büyükküpçü + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü büyük: iri; yaşça büyük Büyükküpçü
- büyüktopçu + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü büyük: ulu, yaşça büyük Büyüktopçu
- cebe + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü silah, zırh, savaş donanımı Cebeci
- ceviz + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü ceviz Cevizci
- cezve + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü cezve: kahve pişirilen saplı küçük kap Cezveciyan
- ciğer + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü karaciğer, akciğer; sakatat Ciğerci
- çadır + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü çadır: taşınabilir barınak Çadırcı
- çakı + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü çakı: katlanır küçük bıçak Çakıcı
- çakmak + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü çakmak: ateş yakmaya yarayan alet; tüfek çakmağı Çakmakçı
- çam + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü iğne yapraklı, reçineli, her dem yeşil ağaç Çamcı
- çanak + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü topraktan yayvan kap Çanakçı
- çardak + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü çardak: dallardan örülmüş gölgelik Çardakcı
- çark + cı / -ci / -cu / -cü / -çı / -çi / -çu / -çü çark: tekerlek biçimli makine parçası Çarkçı
207 grup daha (207 soyadı) aşağıdaki tam listede ve sonraki sayfalarda.
Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?
-cı son eki grubunda önce TÜİK ADNKS 2025 kişi sayısı, ardından bu sözlükteki tanınmış kişi kayıtlarının sayısı esas alınarak seçilen üyeler: Abacı, Akıncı, Arabacı.
| Soyadı | Kişi sayısı | Tanınmış kişi |
|---|---|---|
| Abacı | — | 8 |
| Akıncı | — | 8 |
| Arabacı | — | 8 |
| Arıcı | — | 8 |
| Aşçı | — | 8 |
| Avcı | — | 8 |
| Bağcı | — | 8 |
| Balcı | — | 8 |
Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?
- 1 listelenen üye
- 2–4 listelenen üye
- 5+ listelenen üye
- 0 listelenen üye
Harita yalnızca yayımlanan ilk 30 listelerini kapsar; listede yer almamak o ilde hiç taşıyıcı olmadığı anlamına gelmez.4,5
-cı ile kurulan tüm soyadları
| # | Soyadı | Anlamı | Köken | Harf |
|---|---|---|---|---|
| 01 | Abacı | aba dokuyan ya da satan | Arapça | 5 |
| 02 | Afyoncu | afyon yetiştiren ya da satan | Arapça | 7 |
| 03 | Ahlatçı | yaban armudu toplayan, satan | Rumca | 7 |
| 04 | Akıncı | akın yapan süvari | Türkçe | 6 |
| 05 | Anbarcı | ambarcı, ambar bekçisi | Farsça | 7 |
| 06 | Arabacı | araba süren, arabacı | Türkçe | 7 |
| 07 | Aracı | arabulucu, komisyoncu | Türkçe | 5 |
| 08 | Arıcı | arı yetiştiren, arıcı | Türkçe | 5 |
| 09 | Armutçu | armut yetiştiren ya da satan | Farsça | 7 |
| 10 | Arpacı | arpa tüccarı | Türkçe | 6 |
| 11 | Aşçı | yemek pişiren | Türkçe | 4 |
| 12 | Aşıcı | ağaç aşılayan kişi | Türkçe | 5 |
| 13 | Ateşçi | ateşçi, ocakçı | Farsça | 6 |
| 14 | Avcı | avlanan, avı geçim yolu edinen kişi | Türkçe | 4 |
| 15 | Avcu | avlanan kişi (avcı’nın ağız söyleyişi) | Türkçe | 4 |
| 16 | Aynacı | ayna yapan veya satan | Farsça | 6 |
| 17 | Ayrancı | ayran yapan veya satan | Türkçe | 7 |
| 18 | Ayvacı | ayva yetiştiren ya da satan | Farsça | 6 |
| 19 | Bademci | badem satan | Farsça | 7 |
| 20 | Bağcı | bağ işleten, üzüm yetiştiren | Farsça | 5 |
| 21 | Bahçeci | bahçıvan | Farsça | 7 |
| 22 | Bakırcı | bakır ustası | Türkçe | 7 |
| 23 | Balcı | bal satan, arıcı | Türkçe | 5 |
| 24 | Balıkçı | balık tutan, balık satan | Türkçe | 7 |
| 25 | Baltacı | balta ustası; oduncu; saray baltacısı | Türkçe | 7 |
| 26 | Bardakçı | bardak ve testi yapan ya da satan | Türkçe | 8 |
| 27 | Barutçiyan | barutçunun oğlu | Arapça | 10 |
| 28 | Barutçu | barut yapan ya da satan | Arapça | 7 |
| 29 | Barutçuyan | barutçunun oğlu | Arapça | 10 |
| 30 | Basmacı | kumaşa desen basan | Türkçe | 7 |
| 31 | Başçı | kelle satan; işçibaşı | Türkçe | 5 |
| 32 | Bayrakçı | bayrak taşıyan | Türkçe | 8 |
| 33 | Bekçi | koruyucu | Türkçe | 5 |
| 34 | Bekmezci | pekmez yapan, satan | Türkçe | 8 |
| 35 | Beşikçi | beşik yapan | Türkçe | 7 |
| 36 | Bıçakçı | bıçak ustası | Türkçe | 7 |
| 37 | Boncukçu | boncuk yapan ya da satan | Türkçe | 8 |
| 38 | Borazancı | borazan çalan, boruzen | Türkçe | 9 |
| 39 | Bostancı | bahçıvan; saray muhafızı | Farsça | 8 |
| 40 | Boyacı | kumaş boyacısı | Türkçe | 6 |
| 41 | Bozacı | boza yapıp satan | 6 | |
| 42 | Börekçi | börek yapan, börek satan | Türkçe | 7 |
| 43 | Buğdaycı | buğday tüccarı | Türkçe | 8 |
| 44 | Bulucu | bulan, kâşif | Türkçe | 6 |
| 45 | Buyrukçu | buyruk getiren, buyruk uygulayan | Türkçe | 8 |
| 46 | Büyükakinci | büyük akıncı | Türkçe | 11 |
| 47 | Büyükkörükçü | büyük körükçü | Türkçe | 12 |
| 48 | Büyükküpçü | büyük küpçü, küp yapan | Türkçe | 10 |
| 49 | Büyüktopçu | büyük topçu | Türkçe | 10 |
| 50 | Cebeci | Osmanlı silahçı askeri | Moğolca | 6 |
| 51 | Cevizci | ceviz satan veya yetiştiren | Arapça | 7 |
| 52 | Cezveciyan | cezvecinin oğlu | Arapça | 10 |
| 53 | Ciğerci | sakatatçı, ciğer satan | Farsça | 7 |
| 54 | Çadırcı | çadır yapan, satan | Türkçe | 7 |
| 55 | Çakıcı | çakı yapan, bıçakçı | Türkçe | 6 |
| 56 | Çakmakçı | çakmak yapan, satan ya da onaran usta | Türkçe | 8 |
| 57 | Çamcı | çam kerestesi ya da reçinesiyle uğraşan | Türkçe | 5 |
| 58 | Çanakçı | çömlekçi, çanak ustası | Türkçe | 7 |
| 59 | Çardakcı | çardak kuran, çardakçı | Farsça | 8 |
| 60 | Çarkçı | gemi makinisti; bileyici | Farsça | 6 |
| 61 | Çemberci | çember yapan ya da satan kişi | Farsça | 8 |
| 62 | Çerçi | seyyar satıcı, çerçi | Türkçe | 5 |
| 63 | Çıracı | çıra satan | Farsça | 6 |
| 64 | Çifçi | çiftçi | Farsça | 5 |
| 65 | Çiftçi | toprağı sürüp ekerek geçinen kişi | Türkçe | 6 |
| 66 | Çizmeci | çizme yapan ya da satan | Türkçe | 7 |
| 67 | Çorbacı | çorba yapan; yeniçeri orta komutanı | Farsça | 7 |
| 68 | Çörekçi | çörek yapan, çörek satan | Türkçe | 7 |
| 69 | Çubukçu | tütün çubuğu yapan ya da satan | Türkçe | 7 |
| 70 | Çulcu | çul yapan veya satan | Farsça | 5 |
| 71 | Dağcı | alpinist | Türkçe | 5 |
| 72 | Damgacı | damga vuran veya yapan | Türkçe | 7 |
| 73 | Danacı | dana yetiştiren, dana tüccarı | Türkçe | 6 |
| 74 | Davarcı | koyun-keçi çobanı ya da tüccarı | Türkçe | 7 |
| 75 | Davulcu | davul çalan | Arapça | 7 |
| 76 | Değirmenci | değirmen işleten, değirmenci | Türkçe | 10 |
| 77 | Demirci | demiri ateşte kızdırıp döven usta | Türkçe | 7 |
| 78 | Denizci | gemici, denizci | Türkçe | 7 |
| 79 | Derici | deri işleyen ya da satan | Türkçe | 6 |
| 80 | Destici | desti yapan | Farsça | 7 |
| 81 | Deveci | deve sahibi, kervancı | Türkçe | 6 |
| 82 | Dikişçi | terzi | Türkçe | 7 |
| 83 | Direkçi | direk yapan, direkçi | Farsça | 7 |
| 84 | Doğramacı | ahşap kapı ve pencere ustası | Türkçe | 9 |
| 85 | Dokumacı | dokuma işçisi, dokumacı | Türkçe | 8 |
| 86 | Döğenci | döven yapan ya da süren kişi | Rumca | 7 |
| 87 | Dökmeci | dökümcü, maden döken usta | Türkçe | 7 |
| 88 | Düvenci | düven süren, düven yapan | Rumca | 7 |
| 89 | Ekinci | ekin eken, çiftçi | Türkçe | 6 |
Sık sorulanlar
- Topçu neden -cu değil de -çu ile yazılır?
Top sert bir ünsüzle, p ile biter. Sert ünsüzden sonra ekin c’si ç olur.
- Hacı soyadı bu ekle mi kurulmuştur?
Hayır. Hacı bütün hâlinde Arapça kökenli bir sözcüktür. Sondaki -cı yalnızca biçim benzerliğidir.
Kaynaklar
- 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
- 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
- 3T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Nizamnamesi (Bakanlar Kurulu Kararı 2/1759)
- 4Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)
- 5Natural Earth, Natural Earth: Admin-1 boundaries