Ek·60 soyadı
-ler / -lar
çoğul; aile topluluğu
- Soyadı
- 60
- bu sözlükte
- Ulusal ilk 30’da
- 0
- ADNKS 2025
- Konum
- son öge
-ler / -lar ne anlama gelir?
Kardeşler, Kayalar, Demirler: bu soyadlarının ortak noktası sondaki çokluk ekidir. Türkçede bu ekin iki biçimi vardır, -lar ve -ler. Hangisinin geleceğine kökün son ünlüsü karar verir. Kalın ünlüden sonra -lar gelir: kaya → Kayalar, aslan → Aslanlar. İnce ünlüden sonra -ler gelir: demir → Demirler, çelik → Çelikler. Ekin ünsüzü değişmez; her zaman l ile başlar.
Ekin temel işi çokluk bildirmektir. Konuşma dilinde bir aileyi ya da bir evin halkını da anlatır. “Yılmazlar geldi” denince Yılmaz ailesi kastedilir. Soyadlarındaki -lar/-ler çoğunlukla bu ikinci anlamı taşır. Yılmazlar “Yılmaz ailesi” diye okunur. Demirler, Çelikler ve Aslanlar da aynı kalıpta bir adın topluluk biçimidir.
Kardeşler biraz farklıdır. Ek burada doğrudan bir akrabalık sözcüğüne gelir ve “birbirine kardeş olanlar” anlamını verir. Anlamın ağırlığı yine kökte durur; ek yalnızca topluluk fikrini ekler. Bu yüzden sitede bu soyadlarının kategorisi kökün anlamına göre seçilir. Kayalar kaya ve dağ grubuna, Aslanlar yırtıcı hayvanlar grubuna bağlanır. Ek, ayrıca son ek alanına yazılır.
Bir ayrıntı daha önemlidir. Kayalar ve Hacılar gibi biçimler köy adı olarak da geçer. Bir kayıtta sözcüğün bir yeri mi, yoksa bir aileyi mi anlattığı ancak kaynağa bakılarak söylenebilir. Yalnızca biçime bakıp yer adı sonucuna varılmaz.
En sık karışan biçimler fiillerdir. Güler bir çokluk değildir. Gülmek fiilinin geniş zamanıdır ve “güler, gülen” anlamına gelir. Söyler (söylemek) ve Dinler (dinlemek) de böyledir. Bu sözcüklerde l fiil kökünün parçasıdır, sondaki -r ise geniş zaman ekidir. İşler de çoğu zaman işlemek fiilinden gelir. Kiler ise “erzak odası” anlamında ayrı bir sözcüktür. Hünkâr Farsça kökenli bir unvandır ve çoklukla ilgisi yoktur.
Kısacası -lar/-ler, soyadına yeni bir anlam katmaz. Var olan bir adı ya da sözcüğü bir topluluğa çevirir. Çözümleme yaparken önce kökün tek başına bir ad ya da sözcük olup olmadığına bakılır. Ardından bütün biçimin bir fiil çekimi olup olamayacağı sınanır. İki sorunun yanıtı da açıksa ek güvenle ayrılabilir.
-ler / -lar dilbilgisinde ne işe yarar?
- Anlamı
- çoğul; aile topluluğu
- İşlevi
- Çoğul eki; soyadında 'X'ler, X ailesi' anlamında aile topluluğunu anlatır. Ünlü uyumuna göre -lar/-ler olur.
- Biçimleri
- -ler-lar
-ler / -lar hangi sözcüklerle birleşiyor?
- afşar + ler / -lar Afşar: Oğuz boylarından birinin adı Afşarlar
- aksu + ler / -lar ak: beyaz; temiz, lekesiz Aksular
- alkoç + ler / -lar al: kırmızı Alkoçlar
- altay + ler / -lar Altay: Orta Asya’da dağ silsilesi; erkek adı Altaylar
- altıok + ler / -lar altı: 6 Altıoklar
- ata + ler / -lar ata, dede; ced Atalar
- avcı + ler / -lar avcı: av yapan kimse Avcılar
- aydın + ler / -lar aydın: ışıklı; okumuş, münevver Aydınlar
- bağ + ler / -lar bağ: üzüm bahçesi Bağlar
- bâki + ler / -lar bâki: kalıcı, ölümsüz; erkek adı Bâkiler
- ben + ler / -lar deride koyu renkli leke Benler
- bozok + ler / -lar boz: kül rengi, gri Bozoklar
- böcek + ler / -lar böcek: haşere Böcekler
- cavanşir + ler / -lar Cavanşir: Farsça “genç aslan”; Karabağ’da bir oymak adı Cavanşirler
- çelik + ler / -lar çelik: sertleştirilmiş demir Çelikler
- çil + ler / -lar yüzdeki kahverengi benek; çil kuşu Çiller
- çok + ler / -lar çok: sayıca ya da nicelikçe fazla Çoklar
- dağdel + ler / -lar dağ: yüksek yer kütlesi Dağdelenler
- doğan + ler / -lar doğan: yırtıcı kuş; ayrıca “doğan, doğmakta olan” Doğanlar
- düzce + ler / -lar düzce: oldukça düz; Düzce ili Düzceler
- er + ler / -lar erkek, yiğit; asker Erler
- eren + ler / -lar ermiş, veli Erenler
- ertürk + ler / -lar er: erkek, yiğit Ertürkler
- gençer + ler / -lar genç Gençerler
- gül + ler / -lar gül: dikenli, güzel kokulu çiçek Güller
- güzel + ler / -lar güzel: göze ve gönle hoş gelen Güzeller
- ışık + ler / -lar aydınlık veren şey, ışık Işıklar
- ikiz + ler / -lar ikiz: aynı doğumda dünyaya gelen iki çocuktan her biri İkizler
- işçi + ler / -lar işçi: ücretle çalışan kişi İşçiler
- kara + ler / -lar siyah Karalar
- kardeş + ler / -lar kardeş: aynı anne babadan doğan Kardeşler
- kaya + ler / -lar büyük ve sert taş kütlesi Kayalar
- kılıç + ler / -lar kılıç: uzun ağızlı kesici silah Kılıçlar
- kırk + ler / -lar 40 sayısı Kırklar
- kör + ler / -lar kör: gözleri görmeyen Körler
- köse + ler / -lar köse: sakalı seyrek ya da hiç çıkmamış Köseler
- küçük + ler / -lar küçük: boyutu, yaşı az olan Küçükler
- meriç + ler / -lar Meriç: Bulgaristan’dan doğup Ege’ye dökülen ırmak Meriçliler
- öz + ler / -lar öz, kendi; soy, asıl Özler
- özek + ler / -lar özek: bir şeyin iç kısmı, merkez Özekler
- özsökmen + ler / -lar öz: kendi; özsel, katışıksız Özsökmenler
- öztürk + ler / -lar öz: kendi; katışıksız, gerçek Öztürkler
- özyağcı + ler / -lar öz: kendi, asıl Özyağcılar
- pilav + ler / -lar pilav: pirinç ya da bulgurdan yemek Pilavcılar
- sadık + ler / -lar sadık: bağlılığından şaşmayan; doğru Sadıklar
- serçe + ler / -lar serçe: küçük ötücü kuş Serçeler
- ses + ler / -lar ses: kulağın duyduğu titreşim; ün Sesler
- söyle + ler / -lar söylemek: konuşmak, demek Söylemezgiller
- şahin + ler / -lar şahin: yırtıcı kuş Şahinler
- şehit + ler / -lar şehit: din ya da vatan uğruna ölen kişi Şehitler
- şimşek + ler / -lar şimşek: bulutlar arasında çakan ışık Şimşekler
- şişman + ler / -lar şişman: iri, etine dolgun Şişmanlar
- tan + ler / -lar tan: güneş doğmadan önceki aydınlık Tanlar
- torun + ler / -lar torun: çocuğun çocuğu; aynı soydan gelen Torunlar
- usta + ler / -lar usta: işinde ustalaşmış kişi Ustalar
- uzun + ler / -lar uzun; boylu Uzunlar
- yazıcıefendi + ler / -lar yazıcı: yazı işi yapan, kâtip Yazıcıefendizâdeler
- yen + ler / -lar yenmek: üstün gelmek Yenenler
- yıldırım + ler / -lar yıldırım: şimşekle birlikte görülen elektrik boşalması Yıldırımlar
- yüce + ler / -lar yüce: çok yüksek; ulu Yüceler
Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?
-ler son eki grubunda önce TÜİK ADNKS 2025 kişi sayısı, ardından bu sözlükteki tanınmış kişi kayıtlarının sayısı esas alınarak seçilen üyeler: Atalar, Işıklar, Kayalar.
| Soyadı | Kişi sayısı | Tanınmış kişi |
|---|---|---|
| Atalar | — | 8 |
| Işıklar | — | 8 |
| Kayalar | — | 8 |
| Özler | — | 8 |
| Doğanlar | — | 6 |
| Uzunlar | — | 6 |
| Erenler | — | 5 |
| Şahinler | — | 4 |
-ler ile kurulan tüm soyadları
| # | Soyadı | Anlamı | Köken | Harf |
|---|---|---|---|---|
| 01 | Afşarlar | Afşar boyunun adı, çoğul | Türkçe | 8 |
| 02 | Aksular | ak sular, duru sular | Türkçe | 7 |
| 03 | Alkoçlar | al koçlar | Türkçe | 8 |
| 04 | Altaylar | Altaylar; Altay ailesi | Türkçe | 8 |
| 05 | Altıoklar | altı ok | Türkçe | 9 |
| 06 | Atalar | cetler | Türkçe | 6 |
| 07 | Avcılar | avcılar | Türkçe | 7 |
| 08 | Aydınlar | münevverler | Türkçe | 8 |
| 09 | Bağlar | üzüm bağları | Farsça | 6 |
| 10 | Bâkiler | Bâki ailesi; kalıcı, ölümsüz | Arapça | 7 |
| 11 | Benler | ciltteki benekler | Türkçe | 6 |
| 12 | Bozoklar | Bozok kolu; “boz oklar” | Türkçe | 8 |
| 13 | Böcekler | böcekler | Türkçe | 8 |
| 14 | Cavanşirler | “genç aslan” (çoğul) | Farsça | 11 |
| 15 | Çelikler | Çelik ailesi; çelikler | Türkçe | 8 |
| 16 | Çiller | yüz benekleri | Türkçe | 6 |
| 17 | Çoklar | çok olanlar, kalabalık | Türkçe | 6 |
| 18 | Dağdelenler | dağı delen; çok güçlü | Türkçe | 11 |
| 19 | Doğanlar | doğan kuşları | Türkçe | 8 |
| 20 | Düzceler | düzlükler; Düzce | Türkçe | 8 |
| 21 | Erenler | ermişler, veliler | Türkçe | 7 |
| 22 | Erler | erkekler, yiğitler | Türkçe | 5 |
| 23 | Ertürkler | yiğit Türkler | Türkçe | 9 |
| 24 | Gençerler | genç yiğitler | Türkçe | 9 |
| 25 | Güller | güller | Farsça | 6 |
| 26 | Güzeller | güzel olanlar | Türkçe | 8 |
| 27 | Işıklar | aydınlık veren kaynaklar; ışık sözcüğünün çoğulu | Türkçe | 7 |
| 28 | İkizler | ikizler | Türkçe | 7 |
| 29 | İşçiler | işçiler, çalışanlar | Türkçe | 7 |
| 30 | Karalar | karalar | Türkçe | 7 |
| 31 | Kardeşler | aynı anne babanın çocukları | Türkçe | 9 |
| 32 | Kayalar | büyük sert taşlar; Kaya hanesi | Türkçe | 7 |
| 33 | Kılıçlar | kılıçlar; Kılıç ailesi | Türkçe | 8 |
| 34 | Kırklar | kırk evliya topluluğu | Türkçe | 7 |
| 35 | Körler | Kör lakaplı aile | Farsça | 6 |
| 36 | Köseler | Köseler; köse: seyrek sakallı | Farsça | 7 |
| 37 | Küçükler | küçükler; Küçük ailesi | Türkçe | 8 |
| 38 | Meriçliler | Meriç’ten olanlar | Diğer | 10 |
| 39 | Özekler | öz, merkez (çoğul) | Türkçe | 7 |
| 40 | Özler | öz olanlar, asıl soy | Türkçe | 5 |
| 41 | Özsökmenler | asıl Sökmen ailesi | Türkçe | 11 |
| 42 | Öztürkler | Öztürk ailesi | Türkçe | 9 |
| 43 | Özyağcılar | asıl Yağcılar | Türkçe | 10 |
| 44 | Pilavcılar | pilavcılar | Farsça | 10 |
| 45 | Sadıklar | sadıklar; Sadık ailesi | Arapça | 8 |
| 46 | Serçeler | serçeler | Türkçe | 8 |
| 47 | Sesler | sesler takımı; ünlüler | Türkçe | 6 |
| 48 | Söylemezgiller | Söylemez ailesi; söylemeyenler | Türkçe | 14 |
| 49 | Şahinler | şahin kuşları | Farsça | 8 |
| 50 | Şehitler | şehitler; köy adı | Arapça | 8 |
| 51 | Şimşekler | şimşekler | Türkçe | 9 |
| 52 | Şişmanlar | şişmanlar | Türkçe | 9 |
| 53 | Tanlar | şafaklar | Türkçe | 6 |
| 54 | Torunlar | torunlar, soyun ardılları | Türkçe | 8 |
| 55 | Ustalar | ustalar | Farsça | 7 |
| 56 | Uzunlar | Uzungiller, uzun boylular | Türkçe | 7 |
| 57 | Yazıcıefendizâdeler | Yazıcı Efendi’nin oğulları | Rumca | 19 |
| 58 | Yenenler | üstün gelenler | Türkçe | 8 |
| 59 | Yıldırımlar | yıldırımlar | Türkçe | 11 |
| 60 | Yüceler | ulular, yüksek olanlar | Türkçe | 7 |
Sık sorulanlar
- Güler soyadındaki -ler çokluk eki midir?
Hayır. Güler, gülmek fiilinin geniş zaman biçimidir: gül- kökü ve -er eki. “Güler yüzlü” deyimindeki sözcükle aynıdır.
- Yılmazlar ile Yılmaz arasında anlam farkı var mı?
Kök aynıdır. Ek, adı bir topluluğa çevirir; Yılmazlar “Yılmaz ailesi” diye okunur.
Kaynaklar
- 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
- 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük