Ek·41 soyadı
-türk
Türk
- Soyadı
- 41
- bu sözlükte
- En yaygın
- Öztürk
- Konum
- son öge
-türk ne anlama gelir?
Öztürk, TÜİK ADNKS 2025 verilerine göre Türkiye’de en sık görülen sekizinci soyadıdır; 586.831 kişi bu adı taşır. Adın ikinci yarısı bu sayfanın konusudur. -türk bir ek değil, bağımsız bir sözcüktür: Türk adının kendisi.
Bağımsız bir sözcük olarak ünlü uyumuna girmez. Önündeki öğe kalın ünlülü de olsa ince ünlülü de olsa biçim hep aynı kalır: Aktürk, Kocatürk, Göktürk, Şentürk. İki parça bitişik yazılır ve tek bir soyadı oluşturur.
Bileşikte anlamın merkezi son öğededir; ilk öğe Türk sözcüğünü niteler. Öztürk öz “gerçek, katışıksız” ile kurulur ve “gerçek Türk” diye çözümlenir. Ertürk’te er “yiğit” vardır. Aktürk ak “beyaz; temiz, dürüst” sözcüğüyle başlar. Şentürk’te ilk öğe şen “neşeli”, Yücetürk’te yüce “yüksek, ulu”, Kocatürk’te koca “büyük; yaşlı” anlamındadır. Göktürk gök “gök; mavi” ile kurulur. Aynı biçim tarih kitaplarında erken ortaçağdaki bir Türk devletinin adı olarak da geçer; soyadı sayfasında ise yalnızca sözcük olarak ele alınır.
Türk sözcüğünün kendi kökeni tartışmalıdır. Etimoloji sözlükleri sözcüğü Eski Türkçeye kadar izler, ancak ilk anlamı konusunda farklı görüşler ileri sürer. Bu nedenle buradaki açıklamalar sözcüğün bugünkü sözlük anlamına dayanır.
1934 düzenlemeleri bu öğe için iyi bir arka plan sunar. Nizamname’nin 5. maddesine göre yeni takılan soyadları Türk dilinden alınacaktı. -türk ile kurulan bileşikler bu kurala uyan kısa ve açık yapılardır. Kayıtlar, tek tek ailelerin bu adları neden seçtiğini anlatmaz. Bu sayfa da bir gerekçe uydurmaz.
Atatürk ayrı bir durumdur. Bu soyadı, 24 Kasım 1934 tarihli 2587 sayılı Kanun’la Kemal öz adlı Cumhurbaşkanı’na verilmiştir. Bir kanunla verildiği için bu sayfadaki genel örnekler arasında sayılmaz.
Bazı adlar yalnızca benzer görünür. Bozkurt boz “gri” ile kurt sözcüklerinden oluşur; sondaki öğe *-kurt*tur, -türk değil. Türkoğlu gibi Türk ile başlayan adlarda sözcük ilk sıradadır ve yapı bambaşkadır. Karar verirken son harflere değil, adın bütününe bakmak gerekir.
-türk dilbilgisinde ne işe yarar?
- Anlamı
- Türk
- İşlevi
- Bileşiğin son öğesi; ilk öğe 'Türk' sözcüğünü niteler (öz Türk, er Türk).
-türk hangi sözcüklerle birleşiyor?
- öztürk + türk kendi; katışıksız, gerçek Öztürk
- acartürk + türk acar: güçlü, cesur, atak Acartürk
- ak + türk ak: beyaz; temiz, lekesiz Aktürk
- alp + türk yiğit, savaşçı Alptürk
- arı + türk temiz, katışıksız Arıtürk
- arslantürk + türk aslan Arslantürk
- asiltürk + türk soylu Asiltürk
- aslan + türk aslan; yiğit Aslantürk
- ata + türk baba, ata Atamtürk, Atatürk
- aytürk + türk ay: Dünya’nın uydusu Aytürk
- baş + türk baş; önde gelen Baştürk
- cantürk + türk can, ruh; sevgili Cantürk
- er + türk er: erkek, yiğit Ertürk
- erentürk + türk eren: erenler, ermiş; yiğitler Erentürk
- esentürk + türk esen: sağlıklı, esenlik içinde Esentürk
- gençtürk + türk genç, delikanlı Gençtürk
- gök + türk gök; mavi Göktürk
- gün + türk gün: güneş; gün Güntürk
- hastürk + türk has: saf, katışıksız; özgü Hastürk
- jöntürk + türk jön: genç (Fransızca jeune) Jöntürk
- kayatürk + türk kaya: büyük, sert taş kütlesi; sarp kayalık Kayatürk
- koca + türk büyük, iri; yaşlı, ulu Kocatürk
- korutürk + türk korumak: korumak, savunmak Korutürk
- koyu + türk koyu; aşırı, katıksız Koyutürk
- köktürk + türk kök: Eski Türkçede “gök; mavi” Köktürk
- kutlutürk + türk kutlu: uğurlu, mutlu Kutlutürk
- öntürk + türk ön: ileri taraf; önde olan Öntürk
- pektürk + türk pek: sert, sağlam; çok Pektürk
- sağtürk + türk sağ: diri, esen; sağlam Sağtürk
- soy + türk soy, kök Soytürk
- şahintürk + türk şahin: yırtıcı kuş Şahintürk
- şanlı + türk ünlü, şerefli Şanlıtürk
- şentürk + türk neşeli Şentürk
- tümtürk + türk bütün, eksiksiz Tümtürk
- türksever + türk Türk: bir ulus adı Türksever
- ulu + türk büyük, yüce Ulutürk
- ünlütürk + türk ünlü: tanınmış, şöhretli Ünlütürk
- yamantürk + türk yaman: güçlü, becerikli; korkulan Yamantürk
- yılmaztürk + türk yılmaz: yılmayan Yılmaztürk
- yücetürk + türk yüce: yüksek, ulu Yücetürk
Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?
-türk son eki grubunda önce TÜİK ADNKS 2025 kişi sayısı, ardından bu sözlükteki tanınmış kişi kayıtlarının sayısı esas alınarak seçilen üyeler: Öztürk, Aktürk, Baştürk.
| Soyadı | Kişi sayısı | Tanınmış kişi |
|---|---|---|
| Öztürk | 586.831 | 8 |
| Aktürk | — | 8 |
| Baştürk | — | 8 |
| Cantürk | — | 8 |
| Ertürk | — | 8 |
| Göktürk | — | 8 |
| Kocatürk | — | 8 |
| Şentürk | — | 8 |
Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?
- 1 listelenen üye
- 2–4 listelenen üye
- 5+ listelenen üye
- 0 listelenen üye
Harita yalnızca yayımlanan ilk 30 listelerini kapsar; listede yer almamak o ilde hiç taşıyıcı olmadığı anlamına gelmez.5,6
-türk ile kurulan tüm soyadları
| # | Soyadı | Anlamı | Köken | Sıra | Harf |
|---|---|---|---|---|---|
| 01 | Öztürk | öz Türk, katıksız Türk | Türkçe | 8 | 6 |
| 02 | Acartürk | atak, cesur Türk | Türkçe | – | 8 |
| 03 | Aktürk | dürüst, alnı ak Türk | Türkçe | – | 6 |
| 04 | Alptürk | yiğit Türk | Türkçe | – | 7 |
| 05 | Arıtürk | arı Türk | Türkçe | – | 7 |
| 06 | Arslantürk | aslan gibi Türk | Türkçe | – | 10 |
| 07 | Asiltürk | soylu Türk | Türkçe | – | 8 |
| 08 | Aslantürk | aslan gibi Türk | Türkçe | – | 9 |
| 09 | Atamtürk | Türk atam | Türkçe | – | 8 |
| 10 | Atatürk | Türklerin atası | Türkçe | – | 7 |
| 11 | Aytürk | ay gibi Türk | Türkçe | – | 6 |
| 12 | Baştürk | önder Türk | Türkçe | – | 7 |
| 13 | Cantürk | canı Türk, yürekten Türk | Türkçe | – | 7 |
| 14 | Erentürk | eren Türk | Türkçe | – | 8 |
| 15 | Ertürk | yiğit Türk | Türkçe | – | 6 |
| 16 | Esentürk | esen, sağlıklı Türk | Türkçe | – | 8 |
| 17 | Gençtürk | genç Türk | Türkçe | – | 8 |
| 18 | Göktürk | Göktürk hanedanının adı | Türkçe | – | 7 |
| 19 | Güntürk | güneş gibi Türk | Türkçe | – | 7 |
| 20 | Hastürk | öz Türk, katışıksız Türk | Türkçe | – | 7 |
| 21 | Jöntürk | Genç Türk | Türkçe | – | 7 |
| 22 | Kayatürk | kaya gibi sağlam Türk | Türkçe | – | 8 |
| 23 | Kocatürk | ulu Türk, büyük Türk | Türkçe | – | 8 |
| 24 | Korutürk | Türk’ü koruyan | Türkçe | – | 8 |
| 25 | Koyutürk | katıksız Türk | Türkçe | – | 8 |
| 26 | Köktürk | Göktürk, Kök Türk | Türkçe | – | 7 |
| 27 | Kutlutürk | kutlu Türk | Türkçe | – | 9 |
| 28 | Öntürk | öncü Türk | Türkçe | – | 6 |
| 29 | Pektürk | sağlam Türk | Türkçe | – | 7 |
| 30 | Sağtürk | sağlam Türk | Türkçe | – | 7 |
| 31 | Soytürk | soylu Türk | Türkçe | – | 7 |
| 32 | Şahintürk | şahin gibi Türk | Türkçe | – | 9 |
| 33 | Şanlıtürk | şanlı Türk | Türkçe | – | 9 |
| 34 | Şentürk | neşeli Türk | Türkçe | – | 7 |
| 35 | Tümtürk | bütünüyle Türk | Türkçe | – | 7 |
| 36 | Türksever | Türkleri seven | Türkçe | – | 9 |
| 37 | Ulutürk | yüce Türk | Türkçe | – | 7 |
| 38 | Ünlütürk | ünlü Türk | Türkçe | – | 8 |
| 39 | Yamantürk | yaman Türk | Türkçe | – | 9 |
| 40 | Yılmaztürk | yılmayan Türk | Türkçe | – | 10 |
| 41 | Yücetürk | ulu Türk | Türkçe | – | 8 |
Sık sorulanlar
- Öztürk soyadı ne anlama gelir?
Öztürk, öz “gerçek, katışıksız” ile Türk sözcüğünün birleşimidir ve “gerçek Türk” diye çözümlenir. TÜİK ADNKS 2025’te sekizinci sıradadır.
- Atatürk neden örnekler arasında yok?
Atatürk soyadı, 2587 sayılı Kanun’la 1934’te Kemal öz adlı Cumhurbaşkanı’na verildi. Kanunla verilmiş bir ad olduğu için genel listelerde gösterilmez.
- Bozkurt da -türk ile mi biter?
Hayır. Bozkurt boz “gri” ile kurt sözcüğünden oluşur ve -kurt öğesini taşır.
Kaynaklar
- 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
- 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
- 3T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Nizamnamesi (Bakanlar Kurulu Kararı 2/1759)
- 4T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Kemal Öz Adlı Cümhur Reisimize Verilen Soy Adı Hakkında Kanun (Kanun No. 2587)
- 5Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)
- 6Natural Earth, Natural Earth: Admin-1 boundaries