Kategorie·Berufsnamen·100 Nachnamen

Handwerk: Metall, Holz, Stein und Leder

Nachnamen
100
in diesem Wörterbuch
In den Top 30
0
ADNKS 2025

Wie sind diese Nachnamen entstanden?

Rot glühendes Eisen auf dem Amboss, der gleichmäßige Schlag des Hammers, in der Ecke der Blasebalg: Die Dorfschmiede kannte jeder. Demir ‚Eisen‘ ist ein türkisches Wort, im Alttürkischen als temür belegt. Mit dem Berufssuffix -ci wird daraus demirci, der Schmied, der Hufeisen, Äxte und Pflugscharen schlug. Als Familienname ist Demirci das bekannteste Beispiel dieser Kategorie. In der Provinz Zonguldak steht Demirci auf Platz 11, mit 3.122 Personen (TÜİK ADNKS 2025).

Werkstoff plus Suffix

Die meisten Namen folgen einem Muster: der bearbeitete Werkstoff und dazu -cı/-ci. Ein Bakırcı fertigte Kessel und Schüsseln aus Kupfer; auch bakır ist türkisch. Ein Kalaycı verzinnte Kupfergeschirr innen, damit man darin kochen konnte. Das Wort kalay ‚Zinn‘ kam über arabisch qalaʿī. Ein Kuyumcu verarbeitete Gold und Silber; die Wörterbücher führen kuyum auf das Verb kuy- ‚gießen‘ zurück. Taşçı ‚Steinmetz‘, Camcı ‚Glaser‘ und Çömlekçi ‚Töpfer‘ sind genauso gebaut.

Andere Berufswörter kamen fertig ins Türkische. Nalbant ‚Hufschmied‘ stammt aus persisch naʿlband: arabisch naʿl ‚Hufeisen‘ und persisch -band ‚der befestigt‘. Dülger ‚Zimmermann‘ ist persischer Herkunft. Marangoz ‚Tischler‘ geht auf venezianisch marangon zurück. Saraç ‚Sattler‘ ist arabisch sarrāj. Tabak ‚Gerber‘ hängt mit arabisch dabbāġ zusammen; mit tabak ‚Teller‘ teilt es nur den Klang.

Der Zweig mit -oğlu

Handwerksnamen kamen auch mit -oğlu ins Register. Demircioğlu heißt ‚Sohn des Schmieds‘, Bakırcıoğlu ‚Sohn des Kupferschmieds‘. Artikel 6 der Familiennamenverordnung sagt ausdrücklich, dass ein Familienname allein oder mit „(oğlu)“ geführt wird. Dasselbe Handwerk konnte also in beiden Formen eingetragen werden.

Die Regeln von 1934 standen dem nicht im Weg. Artikel 3 des Familiennamengesetzes verbot Rang- und Amtsbezeichnungen; ein Schmied oder Zimmermann hatte weder Rang noch Amt. Nach Artikel 14 der Verordnung in der Fassung von 1934 erhielt bei gleicher Namenswahl nicht verwandter Leute im selben Dorf derjenige den Namen, der zuerst beantragte. Gab es mehrere Schmiedefamilien in einem Dorf, mag das zu Varianten geführt haben. Für einen einzelnen Namen lässt sich das ohne Belege nicht sagen.

Ein Basar der Sprachen

Zusammen gelesen ergeben diese Namen ein kleines Wörterbuch alter Handwerke. Verzinner und Hufschmiede sind selten geworden, die Wörter leben in den Familiennamen weiter. Außerdem zeigen sie, wie gemischt die Sprache einer Marktgasse war: türkisch demir, persisch nalbant, arabisch saraç und das venezianische marangoz standen Laden an Laden. Ein Handwerksname verrät die Herkunft eines Wortes, nicht die Arbeit oder Geschichte der Familie, die ihn heute trägt.

Quellen1,2,3,4,5

Alle Nachnamen dieser Kategorie

#NachnameBedeutungHerkunftBuchst.
01 Akdülger ak + Zimmermann Persisch 8
02 Aynacı Spiegelmacher Persisch 6
03 Bakırcı Kupferschmied Türkisch 7
04 Bakırcıoğlu Sohn des Kupferschmieds Türkisch 11
05 Baltacı Axtmacher; Holzfäller; Palastwache Türkisch 7
06 Baltacıgil Familie des Axtmachers Türkisch 10
07 Baltacıoğlu Sohn des Axtmanns Türkisch 11
08 Bardakçı Krug- und Becherhersteller Türkisch 8
09 Barutçu Pulvermacher Arabisch 7
10 Beşikçi Wiegenmacher Türkisch 7
11 Beşikçioğlu Sohn des Wiegenmachers Türkisch 11
12 Bıçakçı Messerschmied Türkisch 7
13 Cevheri Juwelier Arabisch 7
14 Çakıcı Messerschmied Türkisch 6
15 Çakmakçı Feuerstahl- und Flintenschlossmacher Türkisch 8
16 Çamcı Kiefernholz- oder Harzarbeiter Türkisch 5
17 Çanakçı Töpfer Türkisch 7
18 Çekiç Hammer Türkisch 5
19 Çırak Lehrling Persisch 5
20 Çilingir Schlosser Persisch 8
21 Çilingiroğlu Sohn des Schlossers Persisch 12
22 Çubukçu Pfeifenmacher Türkisch 7
23 Dabak Gerber Arabisch 5
24 Damgacı Stempler, Stempelmacher Türkisch 7
25 Demirci Schmied Türkisch 7
26 Demircioğlu Sohn des Schmieds Türkisch 11
27 Demiriş Eisenarbeit Türkisch 7
28 Demirörs eiserner Amboss Türkisch 8
29 Derici Lederarbeiter Türkisch 6
30 Dikici Schuhnäher; Bauer Türkisch 6
31 Doğramacı Bautischler Türkisch 9
32 Dökmeci Metallgießer Türkisch 7
33 Dülger Bauzimmermann Persisch 6
34 Dülgeroğlu Sohn des Zimmermanns Persisch 10
35 Eskici Altwarenhändler; Flickschuster Türkisch 6
36 Göncü Lederhändler; Schuhflicker Türkisch 5
37 Havutçu Hersteller von Kamelsätteln Persisch 7
38 Hızarcı Holzsäger Armenisch 7
39 Kağıtçıbaşı Vorsteher der Papiermacher Türkisch 11
40 Kalaycı Verzinner Arabisch 7
41 Kalaycıoğlu Sohn des Verzinners Arabisch 11
42 Kalfa Geselle Arabisch 5
43 Kalkancı Schildmacher Türkisch 8
44 Kantarcı Waagenmacher; Marktwäger Arabisch 8
45 Kantarcıoğlu Sohn des Waagenmeisters Arabisch 12
46 Kaşıkçı Löffelmacher Türkisch 7
47 Kayar Hufbeschlag; Anteil Türkisch 5
48 Kaynakçı Schweißer Türkisch 8
49 Kazancı Kesselschmied; Heizer Türkisch 7
50 Kazancıgil Familie des Kesselschmieds Türkisch 10
51 Keser Dechsel Türkisch 5
52 Kınacı Hennahändler Arabisch 6
53 Kiremitçi Ziegler, Dachdecker Griechisch 9
54 Kirişçi Sehnen- und Saitenmacher Türkisch 7
55 Kömürcü Köhler, Kohlenhändler Türkisch 7
56 Kundakçı Gewehrschaftmacher Griechisch 8
57 Kutucu Schachtelmacher Griechisch 6
58 Kuyucu Brunnenbauer Türkisch 6
59 Külünk Spitzhacke für Stein Persisch 6
60 Kürkçü Kürschner Türkisch 6
61 Mıhçıoğlu Sohn des Nagelschmieds Persisch 9
62 Mumcu Kerzenmacher Persisch 5
63 Mumcuoğlu Sohn des Kerzenmachers Persisch 9
64 Nalbant Hufschmied Persisch 7
65 Nalbantoğlu Sohn des Hufschmieds Persisch 11
66 Nalçakan Hufschmied Türkisch 8
67 Oduncu Holzfäller Türkisch 6
68 Okçu Pfeilmacher; Bogenschütze Türkisch 4
69 Onaran der Ausbessernde Türkisch 6
70 Onarıcı Ausbesserer Türkisch 7
71 Örs Amboss Türkisch 3
72 Örücü Stricker, Stopfer Türkisch 5
73 Özkılıçcı wahrer Schwertschmied Türkisch 9
74 Pir Ältester, Meister, Gründer Persisch 3
75 Pirinççi Reishändler oder Messingschmied Persisch 8
76 Pirinççioğlu Sohn des Reishändlers oder Messingschmieds Persisch 12
77 Saatçı Uhrmacher Arabisch 6
78 Saraç Sattler Arabisch 5
79 Saraçoğlu Sohn des Sattlers Arabisch 9
80 Semerci Packsattelmacher Griechisch 7
81 Semercioğlu Sohn des Packsattelmachers Griechisch 11
82 Sobacı Ofensetzer Andere 6
83 Tabak Gerber; Teller Arabisch 5
84 Talaş Sägemehl, Späne Persisch 5
85 Tarakçı Kammmacher, Kammhändler Türkisch 7
86 Taşçı Steinmetz, Steinbrecher Türkisch 5
87 Taşçıer Steinmetz-Mann Türkisch 7
88 Taşçıoğlu Sohn des Steinmetzen Türkisch 9
89 Taşdöğen Steinklopfer Türkisch 8
90 Temelkuran der den Grund legt Türkisch 10
91 Timuçin Schmied; Geburtsname Dschingis Khans Mongolisch 7
92 Tüfekçi Büchsenmacher; Gewehrwache Persisch 7
93 Tüfekçioğlu Sohn des Büchsenmachers Türkisch 11
94 Urgancıoğlu Sohn des Seilers Mongolisch 11
95 Usta Meister Persisch 4
96 Ustabaş Vorarbeiter, Obermeister Türkisch 7
97 Ustaoğlu Sohn des Meisters Persisch 8
98 Yapıcı Erbauer; konstruktiv Türkisch 6
99 Yapıcıoğlu Sohn des Baumeisters Türkisch 10
100 Yaycıoğlu Sohn des Bogenmachers Türkisch 9
Die Liste wächst mit dem Wörterbuch.

Häufige Fragen

Was bedeutet der Familienname Demirci?

Demirci ist das türkische Wort demir ‚Eisen‘ mit dem Berufssuffix -ci und bedeutet ‚Schmied‘. Demircioğlu heißt ‚Sohn des Schmieds‘.

Hat der Name Tabak mit Tellern zu tun?

Als Berufswort ist tabak der Gerber, verwandt mit arabisch dabbāġ. Tabak ‚Teller‘ ist ein anderes Wort, das nur gleich klingt.

Warum hat Nalbant kein -cı?

Weil es als fertiges Berufswort ins Türkische kam. Persisch naʿlband verbindet arabisch naʿl ‚Hufeisen‘ mit persisch -band ‚der befestigt‘.

Quellen

  1. 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
  2. 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
  3. 3T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Kanunu (Kanun No. 2525)
  4. 4T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Nizamnamesi (Bakanlar Kurulu Kararı 2/1759)
  5. 5Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)