Bu grupta hangi soyadı türleri var?

Üç küme var: akrabalık sözcükleri (Babaoğlu, Dayıoğlu), yurt ve ulus sözcükleri (Öztürk, Yurtsever, Ulus) ve din dilinden gelen sözcükler (Hoca, Hacıoğlu).

Soyadı seçmek için ne kadar süre verildi?

Kanun No. 2525'in 7. maddesi iki yıl tanıdı. Nizamname'nin ilk metni son günü 2 Temmuz 1936 olarak koydu; ad seçmeyenlere vali ya da kaymakam ad seçti.

Kökenin dili ailenin kökenini gösterir mi?

Hayır. Hacı Arapçadan, hoca Farsçadan gelir, ama bu yalnızca sözcüğün tarihidir; adı taşıyanlar hakkında bilgi vermez.

Kategori grubu·286 soyadı

Toplum, akrabalık ve değerler

Soyadlarını keşfedin →

Soyadı: 286; bu sözlükte
Ulusal ilk 30’da: 1⁶; ADNKS 2025
En yaygın: Öztürk
Kişi sayısı: 586.831⁶; Öztürk

Bu soyadları nasıl oluştu?

Kanun No. 2525'in ilk maddesi tek cümledir: “Her Türk öz adından başka soy adını da taşımağa mecburdur.” Kanun 21 Haziran 1934'te kabul edildi ve 2 Temmuz 1934'te Resmî Gazete'de yayımlandı. Bundan sonra her hane bir ad bulmak ve onu nüfus kütüğüne yazdırmak zorundaydı. Kanunun 7. maddesi bunun için iki yıl tanıdı. Soyadı Nizamnamesi'nin ilk metni son günü 2 Temmuz 1936 olarak belirledi; o tarihe kadar ad seçmeyenlere vali ya da kaymakam bir ad seçecekti.

Ad arayan aileler çoğu zaman ellerinin altındaki sözcüklere uzandı: evde akrabalara verilen adlara, dönemin sık duyulan kavramlarına, çevrede zaten kullanılan unvan ve lakaplara. Kimi aile bir akrabaya göre anılmayı sürdürdü, kimi dönemin yeni sözcüklerine yöneldi, kimi de eskiden ad önünde duran bir unvanı soyadına taşıdı. Bu grup toplum hayatından gelen bu üç sözcük ailesini bir araya getiriyor.

Üç alt kategori

Akrabalık ve aile. Ata, baba, dayı, emmi, yeğen, torun, bacı, kardeş gibi sözcükler. Çoğu -oğlu ile birleşir: Dayıoğlu ‘dayının oğlu’, Emmioğlu ‘amcanın oğlu’ demektir. Kardeşler gibi çoğul biçimler de vardır.

Yurt, ulus ve ülkü. Türk, yurt, ulus, ülkü, önder sözcükleriyle kurulan adlar: Öztürk, Yurtsever, Ulus. Nizamname'nin 5. maddesi yeni soyadlarının Türk dilinden alınmasını istiyordu ve bu sözcükler o yılların ad seçimlerinde sık görülür. Sayfa sözcüklerin anlamını anlatır; taşıyanların görüşleri hakkında bir şey söylemez.

Din dilinden sözcükler. Hoca, hacı, hafız, molla, derviş, şeyh. Kanun No. 2590 bunların birkaçını Kasım 1934'te unvan olarak kaldırdı, ama sözcükler soyadlarının içinde yaşamayı sürdürdü. Bu sayfada da yalnızca anlam ve köken ele alınır.

Ortak nokta

Üç kümede de ad, bir kişiyi başkalarına göre konumlandırır. Babaoğlu bir aileyi babaya bağlar. Hacıoğlu, bir zamanlar “hacı” diye anılan birine dayanan eski bir anılış biçimini sürdürür. Öztürk ise bir topluluk sözcüğüyle adlandırır. Grubun en kalabalık adı da Öztürk'tür; TÜİK ADNKS 2025 verilerinde ülke genelinde 8. sırada yer alır ve 586.831 kişi bu soyadını taşır.

Kökler karışıktır. Ata ve yurt Türkçedir, hacı Arapçadan, hoca Farsçadan gelir. Bir kökün dili sözcük hakkında bilgi verir; adı taşıyan ailenin kökeni hakkında değil.

Kaynaklar^1,2,3,4,5,6

Bu grupta hangi kategoriler var?

Akrabalık ve aile165 soyadı
Ata, baba, dayı, emmi, kardeş, yeğen ve bacı gibi akrabalık sözcüklerinden gelen soyadları. Bunların çoğu Babaoğlu, Emmioğlu, Dayıoğlu gibi -oğlu yapısıyla ya da Kardeşler gibi çoğul biçimle görülür. -oğlu ekinin kendisi ayrı başlıkta anlatılır.
Yurt, ulus ve ülkü164 soyadı
Yurt, ulus, ülkü, ilerleme, önderlik ve Türk sözcüğünü içeren soyadları. Soyadı Kanunu'nun çıktığı yıllarda sık seçilen Öztürk, Yurtsever, Ulus, Ülkü ve Önder gibi adlar bu gruptadır. Bu sayfalar sözcüklerin anlamını ve dönemin ad seçim eğilimini anlatır; taşıyanların görüşleri hakkında hiçbir şey söylemez.
Din dilinden sözcükler136 soyadı
Hoca, hacı, derviş, molla, şeyh, hafız, sofu ve dede gibi din ve tasavvuf hayatına ait sözcüklerden gelen soyadları. Bu sözcükler burada yalnızca söz varlığı olarak ele alınır: sözcüğün anlamı ve kökeni anlatılır, soyadını taşıyanların inancı veya mezhebi hakkında hiçbir şey söylenmez.

Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?

Toplum, akrabalık ve değerler grubunda önce TÜİK ADNKS 2025 kişi sayısı, ardından bu sözlükteki tanınmış kişi kayıtlarının sayısı esas alınarak seçilen üyeler: Öztürk, Aksakal, Aktürk.

Soyadı	Kişi sayısı	Tanınmış kişi
Öztürk	586.831	8
Aksakal	—	8
Aktürk	—	8
Altınel	—	8
Ata	—	8
Ataç	—	8
Atalar	—	8
Ataoğlu	—	8

Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?

1 listelenen üye
2–4 listelenen üye
5+ listelenen üye
0 listelenen üye

Toplum, akrabalık ve değerler: 2025 il ilk 30 listelerindeki farklı üye sayısı.

Harita yalnızca yayımlanan ilk 30 listelerini kapsar; listede yer almamak o ilde hiç taşıyıcı olmadığı anlamına gelmez.^6,7

Bu gruptaki tüm soyadları

Sıra: TÜİK ADNKS 2025 ulusal ilk 30. Liste sözlüğe yeni soyadları eklendikçe büyür.⁶
#	Soyadı	Anlamı	Köken	Sıra	Harf
01	Öztürk	öz Türk, katıksız Türk	Türkçe	8	6
02	Abay	ağabey; dikkat, sezgi	Türkçe	–	4
03	Abdal	gezgin derviş	Arapça	–	5
04	Abla	büyük kız kardeş	Türkçe	–	4
05	Acartürk	atak, cesur Türk	Türkçe	–	8
06	Adak	nezir	Türkçe	–	4
07	Ağbaba	ağa + baba	Türkçe	–	6
08	Aka	ağabey	Türkçe	–	3
09	Akata	ak ata, saygın ata	Türkçe	–	5
10	Akı	ağabey (ağız); erkek adı	Türkçe	–	3
11	Aksakal	köy büyüğü; ak sakallı	Türkçe	–	7
12	Aktürk	dürüst, alnı ak Türk	Türkçe	–	6
13	Aktürkoğlu	Aktürk’ün oğlu	Türkçe	–	10
14	Akyurt	ak yurt	Türkçe	–	6
15	Alptürk	yiğit Türk	Türkçe	–	7
16	Altınel	altın yurt; altın el	Türkçe	–	7
17	Altunel	altın yurt, altın ülke	Türkçe	–	7
18	Arıtürk	arı Türk	Türkçe	–	7
19	Arslantürk	aslan gibi Türk	Türkçe	–	10
20	Ashaboğlu	sahabelerin oğlu	Arapça	–	9
21	Asiltürk	soylu Türk	Türkçe	–	8
22	Aslantürk	aslan gibi Türk	Türkçe	–	9
23	Ata	baba, ata, ced	Türkçe	–	3
24	Atacan	atasına candan bağlı	Farsça	–	6
25	Ataç	babacık	Türkçe	–	4
26	Atadan	atadan gelen	Türkçe	–	6
27	Ataizi	atanın izi	Türkçe	–	6
28	Atalar	cetler	Türkçe	–	6
29	Atalı	atası olan	Türkçe	–	5
30	Atalık	babalık, ataya yakışır tutum	Türkçe	–	6
31	Atam	babam, dedem	Türkçe	–	4
32	Atamtürk	Türk atam	Türkçe	–	8
33	Ataoğlu	Ata’nın oğlu; atanın oğlu	Türkçe	–	7
34	Ataol	ata gibi ol	Türkçe	–	5
35	Ataöv	atayı öv	Türkçe	–	5
36	Atasayar	atasına saygılı	Türkçe	–	8
37	Ataseven	atasını seven	Türkçe	–	8
38	Atasever	atasını seven	Türkçe	–	8
39	Atatürk	Türklerin atası	Türkçe	–	7
40	Atayurt	ata yurdu	Türkçe	–	7
41	Aytürk	ay gibi Türk	Türkçe	–	6
42	Ayyıldız	ay ve yıldız; bayraktaki simge	Türkçe	–	8
43	Aziz	değerli, sevgili; ermiş	Arapça	–	4
44	Baba	çocuğun erkek ebeveyni; tekke önderi	Türkçe	–	4
45	Babacan	iyi kalpli, güvenilir	Türkçe	–	7
46	Babalı	babası olan	Türkçe	–	6
47	Babalık	babalık, baba olma	Türkçe	–	7
48	Babaoğlan	babanın oğlanı	Türkçe	–	9
49	Babaoğlu	Baba diye anılanın oğlu	Türkçe	–	8
50	Bağana	(ağız) küçük çocuk ya da direk	Türkçe	–	6
51	Bali	oğul, çocuk	Türkçe	–	4
52	Başkent	ana şehir, yönetim merkezi	Diğer	–	7
53	Baştürk	önder Türk	Türkçe	–	7
54	Bayyurt	zengin yurt	Türkçe	–	7
55	Belek	kundak; hediye (kız adı)	Türkçe	–	5
56	Binoğul	bin evlat	Türkçe	–	7
57	Birlik	beraberlik	Türkçe	–	6
58	Büyükbayrak	büyük bayrak	Türkçe	–	11
59	Büyüksofuoğlu	Büyük Sofu’nun oğlu	Arapça	–	13
60	Cankardeş	can kardeş	Türkçe	–	9
61	Cantürk	canı Türk, yürekten Türk	Türkçe	–	7
62	Cinan	cennetler	Arapça	–	5
63	Çelikyurt	çelik gibi yurt	Türkçe	–	9
64	Dayıoğlu	dayının oğlu	Türkçe	–	8
65	Dayi	dayı	Türkçe	–	4
66	Dede	büyükbaba, ata	Türkçe	–	4
67	Dedegil	Dede’nin ailesi	Türkçe	–	7
68	Dedeoğlu	dedenin oğlu	Türkçe	–	8
69	Denktaş	akran	Türkçe	–	7
70	Derviş	alçakgönüllü kişi	Farsça	–	6
71	Dervişoğlu	dervişin oğlu	Farsça	–	10
72	Devrim	köklü değişim, inkılap	Türkçe	–	6
73	Dindar	dinine bağlı, inançlı	Farsça	–	6
74	Ece	kraliçe, hanım; abla	Türkçe	–	3
75	Ede	ağabey; büyük	Türkçe	–	3
76	Elbir	birlik, ittifak	Türkçe	–	5
77	Eloğlu	yabancı, başkasının oğlu	Türkçe	–	6
78	Enginyurt	uçsuz bucaksız yurt	Türkçe	–	9
79	Erdöl	yiğit nesli	Türkçe	–	5
80	Erel	yiğitler yurdu	Türkçe	–	4
81	Eren	ermiş kişi; yiğitler	Türkçe	–	4
82	Erenler	ermişler, veliler	Türkçe	–	7
83	Erenli	erenli, erenlere ait	Türkçe	–	6
84	Erin	ergen		–	4
85	Erkekli	erkeği olan	Türkçe	–	7
86	Ermiş	evliya, manevi olgunluğa ermiş	Türkçe	–	5
87	Erturan	Turan yiğidi	Farsça	–	7
88	Ertürk	yiğit Türk	Türkçe	–	6
89	Ertürkler	yiğit Türkler	Türkçe	–	9
90	Eryurt	yiğitler yurdu	Türkçe	–	6
91	Esentürk	esen, sağlıklı Türk	Türkçe	–	8
92	Eş	eş, denk; yoldaş	Türkçe	–	2
93	Evliya	ermiş, eren	Arapça	–	6
94	Evliyaoğlu	evliyanın oğlu	Arapça	–	10
95	Fakıbaba	fakı baba, köy hocası	Türkçe	–	8
96	Fakih	İslam hukuku bilgini	Arapça	–	5

Sık sorulanlar

Bu grupta hangi soyadı türleri var?: Üç küme var: akrabalık sözcükleri (Babaoğlu, Dayıoğlu), yurt ve ulus sözcükleri (Öztürk, Yurtsever, Ulus) ve din dilinden gelen sözcükler (Hoca, Hacıoğlu).
Soyadı seçmek için ne kadar süre verildi?: Kanun No. 2525'in 7. maddesi iki yıl tanıdı. Nizamname'nin ilk metni son günü 2 Temmuz 1936 olarak koydu; ad seçmeyenlere vali ya da kaymakam ad seçti.
Kökenin dili ailenin kökenini gösterir mi?: Hayır. Hacı Arapçadan, hoca Farsçadan gelir, ama bu yalnızca sözcüğün tarihidir; adı taşıyanlar hakkında bilgi vermez.

Kaynaklar

1T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Kanunu (Kanun No. 2525)
2T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Soyadı Nizamnamesi (Bakanlar Kurulu Kararı 2/1759)
3T.C. Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), Efendi, Bey, Paşa gibi Lakap ve Unvanların Kaldırılmasına Dair Kanun (Kanun No. 2590)
4Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
5Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük
6Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) · ADNKS, TÜİK Nüfus İsim Portalı: En çok kullanılan soyisimler (ADNKS)
7Natural Earth, Natural Earth: Admin-1 boundaries

Toplum, akrabalık ve değerler

§1Bu soyadları nasıl oluştu?

Üç alt kategori

Ortak nokta

§2Bu grupta hangi kategoriler var?

§3Bu grubun en yaygın üyeleri hangileri?

§4Bu grubun üyeleri hangi il listelerinde var?

§5Bu gruptaki tüm soyadları

§6Sık sorulanlar