Affix·21 Nachnamen
Kızıl-
rot
- Nachnamen
- 21
- in diesem Wörterbuch
- In den Top 30
- 0
- ADNKS 2025
- Stellung
- Erstglied
Was bedeutet Kızıl-?
Wer den Nachnamen Kızılkaya liest, sieht zuerst einen Felsen und dann dessen Farbe. In türkischen Komposita trägt das letzte Glied das Gewicht. Kızılkaya ist eine Art kaya ‚Fels‘, und kızıl beschreibt ihn. Diese Seite behandelt das Farbwort am Anfang eines Nachnamens.
Kızıl ist ein Adjektiv mit der Bedeutung ‚rot, purpurrot‘ und steht so im TDK-Wörterbuch. Es ist seit dem Alttürkischen belegt. Das Alltagswort kırmızı stammt dagegen aus dem Arabischen. In Nachnamen überwiegt deutlich das ältere einheimische kızıl.
Kızıl- ist ein vollständiges Wort und kein Suffix. Es verändert sich daher nicht nach der Vokalharmonie und bleibt in jedem Namen kızıl. Auch das zweite Glied behält seine Vokale. In Kızıltepe folgt auf ein Adjektiv mit hinteren Vokalen das Wort tepe ‚Hügel‘ mit vorderen Vokalen. Im Kompositum ist das unproblematisch. Beide Wörter werden zusammengeschrieben.
Typische Partner stammen aus der Landschaft. Kızılkaya heißt ‚roter Fels‘, Kızıltaş ‚roter Stein‘, Kızıldağ ‚roter Berg‘, Kızıltepe ‚roter Hügel‘. Kızılay verbindet kızıl mit ay ‚Mond‘ und bedeutet ‚roter Mond‘. Die Farbe malt hier ein Bild. Man denkt an etwas Greifbares, etwa den Ton von Erde oder Eisen.
Ortsnamen sind die größte Fehlerquelle. Kızılırmak ist der Name eines Flusses. Kızıltepe ist zugleich ein Landkreis der Provinz Mardin. Verweist ein Nachname auf einen Ort, liest man ihn als Eigennamen und nicht als neues Kompositum. Welche Lesart gilt, zeigt nur der Eintrag zum jeweiligen Namen. Die Schreibung allein entscheidet das nicht.
Anders liegt Kızılcık. Ursprünglich besteht das Wort aus kızıl und der Verkleinerungsendung -cık. Heute ist es aber ein eigenes Wort: die Kornelkirsche, als Strauch wie als Frucht. Als Nachname liest man diesen Pflanzennamen und zerlegt ihn nicht.
Namen mit Kızıl- gehören zur Familie der Farbnamen, neben Ak-, Kara-, Boz- und Sarı-. Sie folgen demselben Muster. Die Bedeutung jedes Kompositums kommt jedoch vom Schlussglied. Kızıldağ benennt einen Berg, Kızıltaş einen Stein, Kızılay einen Himmelskörper. Die Farbe fügt diesem Nomen nur eine Eigenschaft hinzu.
Welche grammatische Funktion hat Kızıl-?
- Bedeutung
- rot
- Funktion
- Farbadjektiv als Erstglied; ‚rot‘.
Mit welchen Wörtern verbindet sich Kızıl-?
- Kızıl + aslan Löwe Kizilaslan
- Kızıl + ay ay: Mond; Mondsichel Kızılay
- Kızıl + boğa boğa: Stier Kızılboğa
- Kızıl + dağ Berg Kızıldağ
- Kızıl + gün gün: Sonne; Tag Kızılgün
- Kızıl + ırmak Fluss Kızılırmak
- Kızıl + kaya Fels Kızılkaya
- Kızıl + kızılcan kızıl: rot Kızılcan
- Kızıl + kızılcık rot Kızılcık
- Kızıl + kızıldemir kızıl: rot Kızıldemir
- Kızıl + kızıldoğan kızıl: rot Kızıldoğan
- Kızıl + kızılhan kızıl: rot, karmesin Kızılhan
- Kızıl + kızılkan kızıl: rot Kızılkan
- Kızıl + kızılkılıç kızıl: rot Kızılkılıç
- Kızıl + kızıloğlu kızıl: rot; rothaarig Kızıloğlu
- Kızıl + kızılok hochrot Kızılok
- Kızıl + kızıltepe rot Kızıltepe
- Kızıl + kızıltuğ kızıl: rot Kızıltuğ
- Kızıl + kızıltunç kızıl: rot Kızıltunç
- Kızıl + tan Morgendämmerung Kızıltan
- Kızıl + taş taş: Stein Kızıltaş
Alle Nachnamen mit Kızıl-
| # | Nachname | Bedeutung | Herkunft | Buchst. |
|---|---|---|---|---|
| 01 | Kızılay | roter Halbmond | Türkisch | 7 |
| 02 | Kızılboğa | roter Stier | Türkisch | 9 |
| 03 | Kızılcan | rote Seele | Persisch | 8 |
| 04 | Kızılcık | Kornelkirsche | Türkisch | 8 |
| 05 | Kızıldağ | roter Berg | Türkisch | 8 |
| 06 | Kızıldemir | glühendes Eisen | Türkisch | 10 |
| 07 | Kızıldoğan | roter Falke; rot aufgehend | Türkisch | 10 |
| 08 | Kızılgün | rote Sonne | Türkisch | 8 |
| 09 | Kızılhan | roter Khan | Türkisch | 8 |
| 10 | Kızılırmak | der Kızılırmak, „roter Fluss“ | Türkisch | 10 |
| 11 | Kızılkan | rotes Blut | Türkisch | 8 |
| 12 | Kızılkaya | roter Fels | Türkisch | 9 |
| 13 | Kızılkılıç | rotes Schwert | Türkisch | 10 |
| 14 | Kızıloğlu | Sohn des Kızıl („rot“) | Türkisch | 9 |
| 15 | Kızılok | roter Pfeil | Türkisch | 7 |
| 16 | Kızıltan | Morgenröte | Türkisch | 8 |
| 17 | Kızıltaş | roter Stein | Türkisch | 8 |
| 18 | Kızıltepe | Kreis in Mardin; ‚roter Hügel‘ | Türkisch | 9 |
| 19 | Kızıltuğ | rote Rossschweif-Standarte | Türkisch | 8 |
| 20 | Kızıltunç | rote Bronze | Türkisch | 9 |
| 21 | Kizilaslan | roter Löwe | Türkisch | 10 |
Häufige Fragen
- Gibt es einen Unterschied zwischen kızıl und kırmızı?
Beide bezeichnen die Farbe Rot. Kızıl geht auf das Alttürkische zurück, kırmızı ist arabischen Ursprungs. In Nachnamen ist kızıl weit häufiger.
- Ist der Nachname Kızıltepe ein Ortsname?
Das ist möglich. Kızıltepe lässt sich als ‚roter Hügel‘ deuten und ist zugleich der Name eines Landkreises. Welche Lesart gilt, entscheidet der Eintrag zum Namen.
Quellen
- 1Türk Dil Kurumu, TDK Güncel Türkçe Sözlük
- 2Sevan Nişanyan, Nişanyan Sözlük